Chuông báo động không dây hay có dây: chọn loại nào?

Nếu nhà bạn đã hoàn thiện, đang ở thuê hoặc không muốn đục tường, chuông báo động không dây là lựa chọn hợp lý: lắp trong một buổi, dán cảm biến là chạy, chuyển nhà thì gỡ mang theo. Đổi lại, bạn phải nhớ thay pin cảm biến và phải thử sóng thật qua từng bức tường trước khi tin vào nó. Nếu nhà đang xây hoặc đang sửa lớn, loại có dây ổn định hơn và gần như không cần chăm sóc, vì dây đã được luồn trong ống trước khi trát. Phần dưới đây giúp bạn tự trả lời nhà mình thuộc trường hợp nào, và kiểm tra những gì trước khi mua.

Hai loại khác nhau ở chỗ nào, nói ngắn gọn

Cả hai đều có cùng ba phần: cảm biến (cửa từ, hồng ngoại, rung…), bộ trung tâm hoặc còi, và nguồn điện. Khác biệt nằm ở đường đi của tín hiệu và của điện:

• Có dây: mỗi cảm biến nối về bộ trung tâm bằng một sợi cáp. Tín hiệu đi trong dây nên không bị tường chắn và ít chịu ảnh hưởng của nhiễu sóng vô tuyến. Điện cho cảm biến thường lấy từ bộ trung tâm, nên phần lớn cảm biến không có pin phải thay.
• Không dây: cảm biến tự chạy pin và gửi tín hiệu vô tuyến về bộ trung tâm hoặc thẳng tới còi. Không có dây nào chạy dọc tường, nhưng mỗi cảm biến là một viên pin bạn phải theo dõi, và mỗi bức tường bê tông là một lớp cản sóng.

Nếu bạn chưa rõ từng loại cảm biến làm gì và nên gắn ở đâu, đọc trước bài cảm biến chống trộm có mấy loại và đặt ở đâu rồi quay lại đây sẽ dễ hình dung hơn.

Bốn câu hỏi quyết định nhà bạn hợp loại nào

Trả lời lần lượt bốn câu này, đa số trường hợp sẽ tự ra đáp án.

1. Nhà đang xây hay đã ở rồi? Đây là câu quan trọng nhất. Nhà còn đang ở giai đoạn đi điện, chưa trát tường, thì đi thêm vài đường ống cho dây báo động gần như không tốn thêm công. Nhà đã sơn bả xong, đục tường để luồn dây là việc vừa bụi vừa để lại vết, nên lúc này không dây thắng rõ.

2. Nhà của bạn hay nhà thuê? Ở thuê thường không được khoan đục tùy ý, và khi chuyển đi bạn muốn mang hệ thống theo. Bộ không dây gắn bằng băng keo hai mặt hoặc vài con vít nhỏ, gỡ ra không để lại nhiều dấu vết.

3. Nhà có mấy tầng, tường dày cỡ nào? Nhà phố nhiều tầng, tường gạch dày, có cầu thang bê tông ở giữa là môi trường khó cho sóng vô tuyến. Không dây vẫn dùng được nhưng phải đặt bộ trung tâm ở giữa nhà và thử từng điểm. Nhà cấp bốn, căn hộ một mặt sàn thì sóng ít khi là vấn đề.

4. Bạn có chịu được việc thay pin định kỳ không? Nghe đơn giản, nhưng đây là lý do thường gặp khiến hệ thống không dây “chết dần” sau một thời gian: một cảm biến hết pin, không ai để ý, và đúng cửa đó trở thành điểm mù. Nếu bạn là người hay quên, hoặc lắp cho bố mẹ lớn tuổi ở xa, hãy tính kỹ câu này.

Chuông báo động không dây: được gì, mất gì

Được:

• Lắp nhanh, tự làm được: dán cảm biến, ghép đôi với bộ trung tâm hoặc còi, thử là xong.
• Không đục tường, không đi nẹp, giữ nguyên thẩm mỹ của nhà đã hoàn thiện.
• Dễ mở rộng: muốn thêm một cảm biến cho cửa sổ phòng sau thì mua thêm và ghép đôi, không cần kéo dây mới.
• Dễ di dời khi chuyển nhà hoặc đổi bố trí phòng.

Mất:

• Pin: mỗi cảm biến, và nhiều loại còi rời, đều dùng pin. Thời gian dùng phụ thuộc loại pin, số lần cảm biến bị kích hoạt mỗi ngày và nhiệt độ nơi gắn; hãy xem hướng dẫn của đúng thiết bị bạn mua thay vì tin một con số chung.
• Sóng: tầm phát ghi trên hộp thường đo ở không gian trống. Trong nhà thật, tường bê tông, cửa sắt, tủ lạnh, gương lớn đều làm sóng yếu đi. Có thể bộ trung tâm ở tầng trệt nhận tốt cảm biến cửa trước nhưng chập chờn với cửa sổ tầng ba.
• Nhiễu và báo lỡ: hiếm nhưng có. Một số thiết bị dùng sóng vô tuyến khác trong nhà có thể gây nhiễu, và cảm biến yếu pin đôi khi gửi tín hiệu thất thường.

Báo động có dây: được gì, mất gì

Được:

• Ổn định: không phụ thuộc pin trên từng cảm biến, không phụ thuộc sóng xuyên tường.
• Ít phải chăm sóc sau khi lắp, hợp với người không muốn nhớ lịch thay pin.
• Hợp nhà lớn, nhiều tầng, nhiều phòng, nơi sóng vô tuyến khó phủ đều.

Mất:

• Phải đi dây. Nhà đang xây thì dễ, nhà đã hoàn thiện thì phải đục tường hoặc đi nẹp nổi, vừa tốn công vừa kém đẹp.
• Khó thay đổi: muốn dời một cảm biến hay thêm một cửa mới là phải kéo thêm dây.
• Dây có thể bị cắt nếu đi lộ ra ngoài ở chỗ dễ tiếp cận. Đây là lý do khi đi dây nên luồn trong ống, chôn tường, và không để đoạn dây nào lộ ở phía ngoài nhà.
• Thường cần thợ điện có kinh nghiệm, nhất là phần đấu nối nguồn cho bộ trung tâm.

Bảng so sánh nhanh

Tiêu chí	Không dây	Có dây
Thời điểm lắp hợp nhất	Nhà đã hoàn thiện, nhà thuê	Nhà đang xây, đang sửa lớn
Đục tường	Không cần	Cần, hoặc đi nẹp nổi
Tự lắp	Thường tự làm được	Nên nhờ thợ
Bảo trì	Thay pin cảm biến định kỳ	Rất ít
Độ ổn định tín hiệu	Phụ thuộc tường và khoảng cách	Ổn định
Mở rộng thêm cảm biến	Dễ	Phải kéo thêm dây
Mang theo khi chuyển nhà	Dễ	Gần như không

Nhiều nhà kết hợp cả hai: đi dây cho các cửa chính lúc xây, sau này cần thêm cửa sổ hay nhà kho thì bổ sung cảm biến không dây. Muốn kiểu kết hợp này, hãy hỏi trước khi mua xem bộ trung tâm có nhận được cả hai loại đầu vào hay không.

Cách thử sóng trước khi tin vào hệ thống không dây

Đây là bước dễ bị bỏ qua nhưng lại quan trọng nhất với hệ thống báo động không dây. Làm theo thứ tự:

1. Đặt tạm bộ trung tâm (hoặc còi nhận tín hiệu) ở vị trí dự định, thường là khu giữa nhà, cao hơn mặt đất, tránh đặt sát cửa sắt hay trong tủ kim loại.
2. Ghép đôi từng cảm biến khi cầm nó đứng ngay tại vị trí sẽ gắn, chứ không phải ghép đôi ở bàn rồi mới mang đi gắn. Nếu ghép đôi ở vị trí thật mà khó, đó đã là dấu hiệu sóng yếu.
3. Kích hoạt thử nhiều lần: mở cửa, đóng cửa, đi ngang trước cảm biến hồng ngoại. Mỗi lần đều phải có phản hồi, không phải “thỉnh thoảng mới kêu”.
4. Thử lại khi mọi cửa trong nhà đã đóng, nhất là cửa sắt và cửa cuốn, vì đó là tình huống thật lúc ban đêm.
5. Thử với cảm biến xa nhất trước. Cảm biến xa nhất mà ổn thì các cảm biến gần hơn thường cũng ổn.
6. Nếu một điểm chập chờn: dời bộ trung tâm vào giữa hơn, đổi hướng gắn cảm biến, hoặc hỏi người bán xem thiết bị có bộ lặp sóng đi kèm không. Đừng chấp nhận một điểm “lúc được lúc không”.

Đừng quên chuyện nguồn điện và mất điện

Đây là điểm người ta hay nhầm khi so sánh hai loại. Không dây không có nghĩa là không cần điện: bộ trung tâm của nhiều hệ thống không dây vẫn cắm điện nhà, chỉ cảm biến mới chạy pin. Ngược lại, hệ thống có dây tốt thường có ắc quy dự phòng trong bộ trung tâm.

Trước khi mua, hãy hỏi đúng hai câu:

• Khi cúp điện, bộ trung tâm và còi còn chạy không, nhờ pin hay ắc quy dự phòng?
• Khi mất mạng internet, còi tại chỗ có còn kêu không, hay chỉ mất phần báo về điện thoại?

Câu trả lời khác nhau theo từng thiết bị, nên hãy kiểm tra trong hướng dẫn sử dụng của đúng mẫu bạn định mua. Về âm lượng, chỗ đặt còi và giờ bật tắt để không làm phiền hàng xóm, bài còi báo động chống trộm có hướng dẫn riêng.

Ghép với camera: lớp thứ hai nên có

Chuông chỉ cho bạn biết “có chuyện”, còn camera cho bạn biết “chuyện gì”. Khi điện thoại báo cửa sau bị mở lúc nửa đêm, việc đầu tiên bạn muốn là mở app xem hình trực tiếp, chứ không phải gọi về hỏi người nhà.

Một số camera có sẵn còi và tính năng phát hiện chuyển động, có thể đóng vai một chiếc chuông báo động nhỏ cho một khu vực. Tên menu và cách bật khác nhau tùy mẫu camera và phiên bản app, thường nằm trong phần cài đặt báo động của thiết bị. Cách phối hợp camera với cảm biến và còi thành một hệ thống, từng lớp làm gì, được giải thích trong bài báo động chống trộm dùng cùng camera thế nào cho hiệu quả.

Một lưu ý: còi tích hợp trong camera chỉ phủ vùng camera nhìn thấy. Những cửa sổ, cửa phụ nằm ngoài góc quay vẫn cần cảm biến riêng, có dây hay không dây tùy nhà bạn như đã phân tích ở trên.

Bảo trì để hệ thống không chết dần

Với loại không dây:

• Ghi lại ngày lắp hoặc ngày thay pin cho từng cảm biến, dán một mẩu giấy nhỏ ở mặt trong nắp hoặc ghi vào điện thoại.
• Nếu bộ trung tâm hoặc app có báo pin yếu, đừng bỏ qua thông báo đó. Thay luôn cả nhóm cảm biến lắp cùng đợt thì đỡ phải nhớ lẻ tẻ.
• Định kỳ, ví dụ mỗi tháng một lần, đi một vòng kích hoạt thử từng cảm biến.

Với loại có dây:

• Kiểm tra đèn báo trên bộ trung tâm có đang báo lỗi vùng nào không.
• Thử ắc quy dự phòng bằng cách ngắt nguồn tạm thời (theo hướng dẫn của thiết bị) xem còi có còn kêu.
• Sau mỗi lần sửa nhà, khoan tường, hãy thử lại các vùng gần chỗ thi công, vì dây có thể bị đứt mà không ai biết.

Với cả hai: sau khi đổi mật khẩu wifi hoặc đổi modem, kiểm tra lại phần báo về điện thoại, vì còi tại chỗ vẫn kêu nhưng thông báo từ xa có thể đã ngừng.

Khi nào nên nhờ người giúp

Tự lắp hoàn toàn ổn với bộ không dây cơ bản cho nhà nhỏ. Nên gọi thợ khi:

• Bạn chọn hệ thống có dây, hoặc cần đấu bộ trung tâm vào điện nhà. Ngắt cầu dao trước khi động tới dây điện, và giao phần đấu nối cho thợ điện có tay nghề.
• Cần gắn cảm biến hoặc còi ở vị trí cao, ngoài ban công, trên mái. Dùng thang chắc chắn, có người giữ, không làm khi trời mưa.
• Đã thử sóng nhiều lần mà vẫn còn điểm chập chờn, nhà nhiều tầng tường dày, cần người có kinh nghiệm tính chỗ đặt bộ trung tâm và bộ lặp.
• Muốn kết hợp có dây và không dây trên cùng một bộ trung tâm.

Nếu bạn đang phân vân giữa hai loại cho chuông cửa thay vì chuông báo động, cách suy nghĩ khá giống nhưng ưu tiên khác, xem bài chuông cửa có dây hay không dây.

Câu hỏi thường gặp

Chuông báo động không dây có bị trộm phá sóng được không?

Về lý thuyết, tín hiệu vô tuyến nào cũng có thể bị gây nhiễu. Để giảm rủi ro, nên chọn thiết bị có báo mất kết nối với cảm biến, và kết hợp thêm camera để vẫn có hình ảnh nếu chuông không kêu. Nhà có tài sản giá trị cao thì nên cân nhắc đi dây cho các cửa chính.

Báo động không dây có cần wifi không?

Với nhiều bộ, cảm biến báo về bộ trung tâm hoặc còi bằng sóng riêng, không qua wifi, nên còi tại chỗ vẫn kêu khi mất mạng. Cũng có loại cảm biến kết nối thẳng qua wifi, khi đó mất mạng là mất luôn liên lạc. Wifi hoặc mạng di động chỉ cần cho phần đẩy thông báo lên điện thoại. Mỗi thiết bị một khác, hãy đọc kỹ hướng dẫn của mẫu bạn mua.

Nhà đã lắp dây báo động cũ bị hỏng, nên sửa hay chuyển sang không dây?

Nếu dây vẫn nằm trong ống và chỉ hỏng một vài đoạn, thợ có thể thay dây mới theo đường ống cũ mà không cần đục. Nếu dây đi nổi đã lão hóa nhiều hoặc không rõ đi đường nào, chuyển sang không dây cho các cửa đó thường nhanh và gọn hơn. Có thể giữ phần dây còn tốt và chỉ thay những vùng hỏng.

Có dùng chung cảm biến của hãng này với bộ trung tâm của hãng khác được không?

Thường là không, hoặc rất hên xui, vì mỗi hệ thống không dây có cách ghép đôi riêng. Tốt nhất mua cảm biến, còi và bộ trung tâm cùng một hệ thống, và nếu muốn mua thêm sau này thì hỏi người bán đúng mã tương thích.

Đi vắng dài ngày thì nên để báo động thế nào?

Thay pin những cảm biến đã dùng lâu trước khi đi, thử lại toàn bộ một lượt, và chắc chắn điện thoại vẫn nhận được thông báo. Nhờ một người hàng xóm tin cậy biết cách tắt còi nếu có báo lỡ, để còi không kêu suốt nhiều giờ làm phiền cả khu.