Còi báo động 220V hay 12V: chọn loại nào, đấu ra sao

Còi báo động 220V cắm thẳng vào điện lưới nên dễ lắp, nhưng chỉ cần cúp điện hoặc kẻ trộm ngắt cầu dao là còi im ngay. Còi 12V hoặc 24V thì chạy theo nguồn của bộ báo động, thường có pin hoặc ắc quy dự phòng, nên vẫn hú được khi mất điện. Vì vậy, nếu còi dùng để chống trộm, ưu tiên còi 12V/24V đi kèm bộ báo động có pin; còi 220V chỉ hợp khi bạn chấp nhận rủi ro mất điện hoặc đã có nguồn dự phòng cho cả mạch.

Bài này đi thẳng vào phần điện áp: khi nào chọn loại nào, cần kiểm tra những gì trước khi mua, và đấu nối thế nào cho an toàn. Còn chuyện bật còi lúc nào, to bao nhiêu là đủ, bạn xem ở bài còi báo động chống trộm: bật khi nào, to bao nhiêu là đủ.

Khác nhau thật sự giữa còi 220V, 12V và 24V

Ba loại còi này đều làm cùng một việc là phát ra tiếng hú lớn. Khác biệt nằm ở chỗ chúng lấy điện từ đâu và ai ra lệnh cho chúng kêu.

	Còi 220V	Còi 12V	Còi 24V
Lấy điện từ	Ổ cắm hoặc đường điện lưới trong nhà	Ngõ ra còi của bộ báo động, hoặc bộ nguồn 12V riêng	Bộ nguồn 24V, hay gặp trong hệ thống công nghiệp, nhà xưởng
Mất điện lưới	Câm, trừ khi cả mạch có bộ lưu điện	Vẫn kêu nếu bộ báo động có pin/ắc quy dự phòng	Vẫn kêu nếu nguồn 24V có ắc quy dự phòng
Cách kích	Thường qua công tắc, rơ-le hoặc ổ cắm thông minh	Bộ báo động cấp điện trực tiếp cho còi khi có báo động	Qua bộ điều khiển hoặc rơ-le của hệ thống
Mức nguy hiểm khi đấu	Cao, điện lưới có thể gây giật	Thấp hơn nhiều, nhưng vẫn phải đấu đúng cực	Thấp hơn nhiều, nhưng vẫn phải đấu đúng cực
Hợp với	Cửa hàng, kho có điện ổn định, dùng như còi báo hiệu	Nhà ở, cửa hàng dùng bộ báo động chống trộm	Nhà xưởng, hệ thống đang dùng sẵn nguồn 24V

Điểm quan trọng nhất trong bảng là dòng "mất điện lưới". Với chống trộm, thời điểm cần còi nhất lại thường là lúc điện có vấn đề: cúp điện khu vực, hoặc kẻ trộm chủ động ngắt cầu dao bên ngoài trước khi vào. Một chiếc còi 220V không có nguồn dự phòng sẽ im đúng lúc đó.

Vì sao mất điện là còi 220V câm

Còi 220V không có pin bên trong. Nó chỉ là một cái loa còi lấy điện trực tiếp từ đường dây trong nhà. Đường dây mất điện thì còi không còn nguồn để kêu, dù cảm biến có phát hiện người hay không.

Còi 12V thì khác ở chỗ nó gắn với bộ báo động. Nhiều bộ báo động có ngăn chứa pin hoặc ắc quy nhỏ, được sạc khi có điện và tự chuyển sang pin khi mất điện. Lúc đó cả cảm biến, bộ điều khiển và còi vẫn chạy bằng pin. Đây là lý do còi đi kèm bộ báo động chống trộm thường là loại 12V chứ không phải 220V.

Cần lưu ý hai điều:

• Không phải bộ báo động nào cũng có pin dự phòng. Có loại chỉ dùng adapter cắm điện, mất điện là tắt cả bộ. Xem kỹ thông số hoặc hướng dẫn của bộ bạn định mua, tìm mục pin dự phòng hoặc ắc quy.
• Pin dự phòng có giới hạn. Còi càng tốn điện thì pin hết càng nhanh; cách kiểm tra thực tế có ở phần câu hỏi thường gặp bên dưới.

Chuyện camera có tiếp tục ghi hình khi cúp điện hay không là một câu hỏi riêng, đã có bài mất điện camera có ghi hình được không và cách phòng. Nếu bạn đã lo nguồn dự phòng cho camera thì nên tính luôn cho bộ báo động và còi.

Khi nào chọn còi 12V hoặc 24V

Chọn còi 12V khi:

1. Bạn đã có hoặc sắp lắp bộ báo động chống trộm trung tâm. Hầu hết các bộ này có ngõ ra dành cho còi, thường ghi chữ kiểu SIREN, BELL hoặc ALARM OUT trên cầu đấu. Điện áp ngõ ra thường là 12V, nhưng hãy đọc đúng nhãn trên bộ của bạn.
2. Bạn cần còi vẫn hú khi bị cắt điện. Đây là lý do chính để chọn 12V.
3. Bạn muốn tự lắp mà không đụng vào điện lưới. Dây còi 12V nhỏ, an toàn hơn nhiều khi thao tác, chỉ cần đấu đúng cực dương và cực âm.

Chọn còi báo 24V khi hệ thống của bạn đang dùng sẵn nguồn 24V, ví dụ trong nhà xưởng hoặc một số tủ điều khiển. Đừng cắm còi 24V vào ngõ ra 12V, còi sẽ kêu yếu hoặc không kêu. Ngược lại, cắm còi 12V vào nguồn 24V dễ làm cháy còi.

Còi hú 12V cũng có loại tích hợp đèn chớp, hữu ích ở mặt tiền cửa hàng vì người đi ngoài đường thấy được nhà nào đang báo động. Nếu bạn chỉ cần dọa người đứng ngay trước cửa, còi có sẵn trên camera có khi đã đủ, xem thêm bài camera có còi hú đèn chớp: dọa trộm được đến đâu.

Khi nào còi 220V vẫn hợp lý

Còi 220V không phải lựa chọn sai, nó chỉ sai chỗ khi dùng làm còi chống trộm duy nhất. Nó vẫn hợp trong mấy trường hợp:

• Dùng làm còi báo hiệu, ví dụ báo giờ, báo khách vào cửa hàng, báo xe ra vào, nơi mất điện thì cũng không sao.
• Nhà đã có bộ lưu điện cấp cho cả mạch còi, và bạn đã thử rút điện lưới thật để chắc còi vẫn kêu.
• Còi là lớp thứ hai, bên cạnh còi 12V chạy pin của bộ báo động. Còi 220V lớn ở mặt tiền có thể lan âm xa hơn khi có điện, còn còi 12V lo phần lúc mất điện.

Nếu chọn còi 220V, đừng tự đấu vào đường điện trong tường nếu bạn không có chuyên môn. Phần này nên để thợ điện có tay nghề làm.

Cách kiểm tra trước khi mua còi

Trước khi đặt mua, đối chiếu từng điểm sau với bộ báo động hoặc nguồn bạn đang có:

1. Điện áp trên nhãn còi khớp với ngõ ra. Còi ghi 12V DC thì ngõ ra phải là 12V DC. Đừng nhầm DC (một chiều) với AC (xoay chiều).
2. Dòng tiêu thụ của còi không vượt khả năng ngõ ra. Ngõ ra còi của bộ báo động có giới hạn dòng, thường ghi trong hướng dẫn. Còi tốn dòng hơn mức đó có thể làm bộ báo động hoạt động chập chờn hoặc hỏng ngõ ra. Muốn gắn nhiều còi hoặc còi rất lớn, hỏi người bán xem có cần rơ-le và nguồn riêng không.
3. Bộ báo động có pin hoặc ắc quy dự phòng. Nếu không, còi 12V cũng im khi mất điện như còi 220V.
4. Còi lắp ngoài trời phải chịu được mưa. Xem còi có vỏ che mưa hoặc ghi rõ dùng ngoài trời không. Còi dùng trong nhà gắn ra ngoài hiên sẽ nhanh hỏng.
5. Còi có chống phá không. Một số còi ngoài trời có vỏ bảo vệ và pin riêng bên trong, nếu bị cắt dây thì vẫn tự kêu. Đây là tính năng tùy loại, hỏi rõ người bán.

Đấu còi 12V vào bộ báo động: các bước cơ bản

Hướng dẫn dưới đây là trình tự chung. Cầu đấu và ký hiệu trên mỗi bộ báo động khác nhau, nên luôn đối chiếu với sơ đồ trong hướng dẫn đi kèm bộ của bạn.

1. Ngắt hết nguồn. Rút adapter của bộ báo động khỏi ổ điện và tháo pin dự phòng ra trước khi đấu. Nhiều người chỉ rút điện mà quên pin, bộ vẫn còn điện.
2. Xác định cực của còi. Dây đỏ thường là cực dương, dây đen là cực âm, nhưng đọc nhãn hoặc hướng dẫn của còi để chắc chắn.
3. Xác định cầu đấu còi trên bộ báo động. Tìm cặp cầu đấu ghi SIREN, BELL hoặc ký hiệu tương tự, có dấu cộng và trừ.
4. Đấu dây đúng cực, siết chặt. Đấu ngược cực có thể khiến còi không kêu hoặc hỏng còi. Đầu dây bóc vỏ vừa đủ, không để sợi đồng thò ra chạm cầu đấu bên cạnh.
5. Đi dây gọn và giấu dây. Dây còi lộ ngoài tường là chỗ kẻ trộm cắt đầu tiên. Đi dây trong ống hoặc nẹp, đặt còi ở chỗ cao, khó với tới.
6. Lắp lại pin, cắm điện, kích thử. Bật chế độ báo động rồi kích một cảm biến, hoặc dùng chức năng thử còi nếu bộ có.
7. Thử luôn lúc mất điện. Rút adapter ra, để bộ chạy bằng pin, rồi kích thử lần nữa. Bước này mới cho biết còi có thật sự hú khi bị cắt điện không.

Nếu còi phải lắp trên cao, dùng thang chắc, có người giữ thang, không làm khi trời mưa hoặc gió to.

Còi có nối được với camera không

Một số dòng camera có cổng báo động vào và ra (thường gọi là alarm in/out) ở phía sau thân máy hoặc trên đuôi dây. Cổng ra của camera thường chỉ là tiếp điểm điều khiển, không phải nguồn đủ mạnh để chạy còi lớn. Muốn camera kích còi rời, thường phải đi qua rơ-le và nguồn riêng cho còi. Không phải model nào cũng có cổng này, hãy xem nhãn hoặc hướng dẫn của camera bạn đang dùng.

Cách đơn giản hơn với nhà ở là dùng bộ báo động riêng có còi 12V và cảm biến cửa, cảm biến hồng ngoại, còn camera lo phần ghi hình và gửi thông báo. Cảm biến đặt ở đâu để còi kích đúng lúc, xem bài cảm biến chống trộm có mấy loại và đặt ở đâu. Cách phối hợp chung giữa báo động và camera có trong bài báo động chống trộm: dùng cùng camera thế nào cho hiệu quả.

Lưu ý an toàn khi làm việc với còi 220V

• Ngắt cầu dao trước khi chạm vào dây điện lưới. Không đấu nóng, không tin vào việc chỉ tắt công tắc.
• Không tự đấu vào đường điện âm tường nếu bạn không phải thợ điện. Thuê thợ điện có tay nghề.
• Không dùng chung ổ cắm với thiết bị công suất lớn và không kéo dây điện lưới ra ngoài trời mà không có ống và hộp che mưa.
• Không tự chế để còi 220V chạy bằng bình ắc quy khi không có thiết bị chuyển đổi đúng chuẩn và người có chuyên môn kiểm tra.
• Lắp còi gây ồn ở khu dân cư, nên tìm hiểu quy định địa phương về tiếng ồn và báo trước cho hàng xóm.

Khi nào nên gọi thợ

Nên gọi thợ khi:

• Còi cần đấu vào đường điện lưới, hoặc cần đi dây qua tường, trần.
• Đã đấu đúng cực, đúng điện áp mà còi vẫn không kêu, hoặc kêu rè, kêu yếu.
• Bộ báo động tự khởi động lại hoặc tắt khi còi bắt đầu hú, dấu hiệu còi tốn dòng hơn khả năng của ngõ ra.
• Bạn muốn gắn nhiều còi, còi rất lớn, hoặc muốn camera kích còi qua rơ-le.
• Còi lắp ở vị trí cao, phải trèo mái hoặc dùng thang dài.

Dành cho đại lý / thợ lắp

Khi khách hỏi mua còi, hỏi ngay câu: "mất điện anh chị có cần còi vẫn kêu không?". Nếu có, tư vấn bộ báo động có pin dự phòng kèm còi 12V, đừng bán còi 220V cắm ổ cho mục đích chống trộm. Trước khi bàn giao, đấu xong phải thử hai lần: một lần có điện lưới, một lần rút adapter cho bộ chạy pin, và cho khách xem tận mắt còi vẫn hú. Ghi lại điện áp và dòng của còi, ngõ ra của bộ báo động vào phiếu bàn giao để lần sau thay thế không bị lắp nhầm loại. Với khách đã có còi 220V, gợi ý thêm còi 12V làm lớp dự phòng thay vì tháo bỏ. Nếu bạn làm lắp đặt hoặc kinh doanh camera, có thể xem thông tin hợp tác tại trang trở thành nhà phân phối camera Yoosee.

Câu hỏi thường gặp

Có thể cắm còi 12V vào ổ điện 220V qua adapter được không?

Được, nếu adapter cho ra đúng 12V DC và đủ dòng cho còi. Nhưng khi đó còi vẫn phụ thuộc điện lưới, mất điện là câm như còi 220V. Muốn còi hú khi cúp điện, phải dùng bộ báo động hoặc bộ nguồn có pin dự phòng.

Còi 12V có kêu nhỏ hơn còi 220V không?

Không nhất thiết. Độ lớn của còi phụ thuộc vào thiết kế loa và công suất của từng loại, không phụ thuộc trực tiếp vào điện áp. Có còi 12V kêu rất lớn, có còi 220V kêu bình thường. Nên thử nghe thực tế hoặc so thông số trên cùng một tiêu chí.

Đấu ngược cực còi 12V thì sao?

Tùy loại còi. Có loại đơn giản là không kêu, đấu lại đúng cực là chạy. Có loại có thể bị hỏng mạch bên trong. Vì vậy hãy ngắt nguồn, kiểm tra kỹ cực dương và cực âm trước khi cấp điện.

Pin dự phòng của bộ báo động giữ còi hú được bao lâu?

Không có câu trả lời chung. Nó phụ thuộc dung lượng pin, độ chai của pin, mức tiêu thụ của còi và cảm biến. Cách chắc nhất là rút điện lưới và thử thực tế với bộ của bạn, đồng thời thay pin theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Một bộ báo động gắn được mấy còi?

Phụ thuộc vào giới hạn dòng của ngõ ra còi, ghi trong hướng dẫn của bộ báo động. Cộng dòng tiêu thụ của tất cả các còi định gắn và so với giới hạn đó. Nếu vượt, cần thêm rơ-le và nguồn riêng cho còi.