Sử dụng webcam làm camera giám sát được không?

Sử dụng webcam làm camera giám sát là làm được: chỉ cần một máy tính, một chiếc webcam cắm cổng USB và phần mềm ghi hình khi có chuyển động. Nhưng cách này có bốn giới hạn khó tránh: máy tính phải bật liên tục ngày đêm, webcam gần như không thấy gì trong bóng tối, không chịu được mưa nắng, và cảnh báo về điện thoại thường chập chờn. Vì vậy webcam chỉ hợp để trông tạm vài hôm; nếu muốn giám sát lâu dài, một chiếc camera wifi độc lập vẫn là lựa chọn hợp lý hơn.

Webcam và camera giám sát khác nhau ở đâu?

Nhìn bề ngoài, cả hai đều là "mắt" ghi hình. Khác biệt nằm ở chỗ chiếc máy được thiết kế để làm việc gì. Webcam được làm cho các cuộc gọi video: người ngồi trước màn hình, ánh sáng phòng đủ sáng, dùng vài tiếng rồi tắt. Camera giám sát thì được làm để chạy thường trực, tự ghi hình, tự nhìn đêm và tự báo động mà không cần ai ngồi canh.

Tiêu chí	Webcam cắm máy tính	Camera wifi giám sát
Cần máy tính chạy kèm	Có, phải bật liên tục	Không, máy tự hoạt động
Nhìn ban đêm	Thường không có đèn hồng ngoại	Nhiều model có hồng ngoại hoặc đèn hỗ trợ, tùy model
Lắp ngoài trời	Không, không chống nước	Có dòng ngoài trời chịu mưa nắng
Lưu video	Ổ cứng máy tính	Thẻ nhớ, đám mây hoặc đầu ghi
Xem từ xa trên điện thoại	Phải tự cài đặt, dễ lỗi	Thường có sẵn app, thêm máy bằng cách quét mã
Cảnh báo chuyển động	Phụ thuộc phần mềm và máy tính	Thường tích hợp sẵn trong máy và app

Nếu bạn chưa rõ một hệ thống camera giám sát gồm những phần nào và vận hành ra sao, bài camera an ninh là gì giải thích khá đầy đủ, đọc xong sẽ thấy rõ vì sao webcam thiếu nhiều mảnh.

Bốn giới hạn khi dùng webcam để giám sát

Máy tính phải chạy suốt ngày đêm

Webcam không tự ghi được gì. Mọi việc — nhận hình, phát hiện chuyển động, lưu video, gửi lên mạng — đều do máy tính làm. Nghĩa là máy tính phải bật liên tục, không được ngủ, không được tắt màn hình kiểu khóa cả USB, không được tự khởi động lại để cập nhật hệ điều hành giữa đêm. Chỉ cần một lần cập nhật tự động hoặc cúp điện, hệ thống dừng hẳn và bạn thường không biết cho tới khi mở ra xem.

Chạy máy tính cả ngày cũng tốn điện hơn hẳn một chiếc camera nhỏ, quạt máy kêu và linh kiện mau hao. Máy xách tay cắm sạc liên tục nhiều tuần liền có thể làm pin xuống cấp nhanh, thậm chí phồng pin — đây là rủi ro nên cân nhắc nghiêm túc.

Gần như mù trong bóng tối

Phần lớn webcam không có đèn hồng ngoại. Khi tắt đèn, hình chuyển sang nhiễu hạt, tối đen hoặc chỉ thấy lờ mờ chỗ có ánh sáng hắt vào. Mà ban đêm lại chính là lúc bạn cần camera nhất. Camera giám sát thường có hồng ngoại để quay đen trắng trong bóng tối, một số model còn có đèn để quay màu ban đêm — xem kỹ thông số của đúng model bạn định mua.

Không chịu được mưa nắng, bụi bẩn

Webcam là đồ dùng để bàn. Đặt ra ban công, cổng hay sân, chỉ một trận mưa hắt hoặc vài tuần nắng gắt là đủ hỏng. Dây USB cũng có giới hạn chiều dài, kéo xa thì tín hiệu chập chờn, nên muốn đặt webcam ở cổng thì máy tính cũng phải nằm gần cổng — rất khó bố trí trong thực tế.

Cảnh báo và xem từ xa không ổn định

Để xem webcam trên điện thoại khi ra ngoài, bạn phải cài thêm phần mềm, mở quyền truy cập, đôi khi phải chỉnh cả cấu hình mạng. Mỗi bước là một chỗ có thể lỗi: phần mềm bị tắt khi máy khởi động lại, mạng đổi địa chỉ, ứng dụng trên điện thoại không còn nhận thông báo. Kết quả là đúng lúc có chuyện thì bạn không nhận được gì.

Khi nào dùng webcam làm camera tạm là hợp lý?

Dù nhiều giới hạn, webcam vẫn có chỗ dùng nếu bạn hiểu rõ nó là giải pháp tạm:

• Trông nhà vài ngày trong lúc chờ camera thật được giao tới.
• Quan sát trong phòng sáng đèn, ví dụ nhìn thú cưng ban ngày khi bạn đi làm.
• Trông một góc bàn làm việc, quầy nhỏ trong giờ mở cửa, khi máy tính vốn đã bật sẵn.
• Thử nghiệm để biết mình cần nhìn góc nào, đặt ở đâu, trước khi mua camera thật.

Ngược lại, đừng dựa vào webcam nếu bạn cần trông nhà ban đêm, trông cổng hoặc sân, trông cửa hàng khi đóng cửa, hay trông người già, trẻ nhỏ một cách đáng tin cậy.

Cách thiết lập webcam làm camera giám sát tạm thời

Nếu vẫn muốn thử, làm theo thứ tự dưới đây để giảm lỗi. Tên menu có thể khác tùy hệ điều hành và phần mềm bạn dùng.

1. Chọn vị trí trước. Đặt webcam ở chỗ đủ sáng, nhìn vào lối đi chính hoặc khu vực cần trông. Tránh để webcam nhìn thẳng ra cửa sổ, vì ngược sáng sẽ làm người đi vào chỉ còn là cái bóng đen.
2. Cắm webcam trực tiếp vào máy tính, hạn chế qua bộ chia USB. Mở ứng dụng camera có sẵn của máy để chắc chắn hình lên rõ.
3. Tắt chế độ ngủ của máy tính. Vào phần cài đặt nguồn điện, chọn không bao giờ ngủ khi cắm sạc. Tắt luôn chế độ tiết kiệm điện cho cổng USB nếu hệ điều hành có tùy chọn này.
4. Hoãn cập nhật tự động trong thời gian dùng giám sát, để máy không tự khởi động lại giữa đêm.
5. Cài phần mềm ghi hình theo chuyển động. Có nhiều phần mềm miễn phí và trả phí trên các nền tảng; chọn loại cho phép ghi khi có chuyển động, tự xóa video cũ khi đầy ổ, và tự chạy lại sau khi máy khởi động.
6. Kiểm tra dung lượng ổ cứng. Đặt thư mục lưu video ở ổ còn nhiều chỗ trống và bật tự xóa video cũ, nếu không ổ đầy sẽ làm cả máy chậm hoặc ngừng ghi.
7. Thử lại từ đầu đến cuối. Ra khỏi phòng, đi qua trước webcam, rồi kiểm tra xem có đoạn video mới không và điện thoại có nhận thông báo không. Làm thêm một lần sau khi tắt đèn để thấy rõ hình ban đêm ra sao.

Nếu bước 7 thất bại, đừng mất cả buổi chỉnh sửa. Đó chính là dấu hiệu webcam không hợp với nhu cầu của bạn.

"Mini webcam wifi" thực ra là gì?

Khi tìm kiếm, nhiều người gõ mini webcam wifi vì nghĩ tới một chiếc webcam nhỏ, không dây. Thực tế, sản phẩm bán dưới tên này thường không phải webcam cắm máy tính, mà là một chiếc camera wifi cỡ nhỏ: tự kết nối wifi, tự ghi vào thẻ nhớ và xem qua app trên điện thoại. Nói cách khác, nó đã là camera giám sát, chỉ là kích thước nhỏ.

Trước khi mua loại này, nên kiểm tra mấy điểm:

• Nguồn điện: cắm điện liên tục hay chạy pin. Loại chạy pin cỡ nhỏ thường không ghi liên tục được lâu, phải sạc thường xuyên.
• Nhìn đêm: model có đèn hồng ngoại không, ghi rõ trong thông số hoặc trên hộp.
• App xem: app có rõ nguồn gốc, có tiếng Việt, cập nhật đều không. App bỏ ngỏ là lý do phổ biến khiến camera nhỏ nằm xó.
• Mục đích lắp đặt: chỉ dùng trong nhà mình, cho việc chính đáng. Không dùng camera nhỏ để quay lén người khác; quy định về quyền riêng tư cần được tôn trọng, hãy kiểm tra quy định địa phương nếu bạn không chắc.

Bài camera giá rẻ nên mua loại nào có danh sách chỗ được phép tiết kiệm và chỗ không nên ham rẻ, rất hữu ích khi so các chiếc camera mini giá thấp.

Tại sao camera wifi độc lập hợp hơn cho lâu dài?

So với việc ráp webcam và máy tính, một chiếc camera wifi giải quyết gần như mọi giới hạn ở trên:

• Không cần máy tính. Camera cắm điện là chạy, tự ghi và thường tự kết nối lại khi wifi có lại.
• Nhìn đêm sẵn có trên nhiều model trong nhà và ngoài trời; xem thông số của đúng model trước khi mua.
• Lưu video ngay trong máy bằng thẻ nhớ, hoặc lên đám mây nếu bạn đăng ký. Bài camera an ninh có cần thẻ nhớ không giải thích các cách lưu và nên chọn cách nào.
• Xem và nhận cảnh báo trên app, thêm máy bằng cách quét mã, và trên nhiều model có thể chia sẻ cho người nhà mà không phải chỉnh cấu hình mạng.
• Ít tốn điện hơn so với một chiếc máy tính chạy cả ngày.

Nếu bạn chỉ cần trông trong nhà, bài camera trong nhà nên mua loại nào giúp chọn giữa loại cố định và loại xoay theo từng nhu cầu: trông con nhỏ, trông người già hay trông cửa hàng.

Tính thử chi phí: webcam có thật sự rẻ hơn?

Nhiều người chọn webcam vì nghĩ "có sẵn rồi, không tốn thêm". Nhưng hãy tính đủ mấy khoản sau trước khi kết luận:

• Tiền điện của máy tính chạy liên tục. Hãy xem công suất ghi trên sạc hoặc nguồn máy của bạn, nhân với số giờ trong tháng và giá điện nhà bạn. Làm tương tự với công suất ghi trên nguồn của camera rồi so hai kết quả. Máy tính thường tiêu thụ nhiều điện hơn một chiếc camera nhỏ, nên chạy vài tháng thì phần chênh lệch có thể đáng kể; con số thực tế tùy máy, bạn tự tính theo thông số của mình.
• Hao mòn máy tính: quạt, ổ cứng, pin máy xách tay.
• Thời gian chỉnh sửa mỗi khi phần mềm lỗi hay máy tự cập nhật.
• Máy tính bị chiếm dụng: bạn không mang máy đi được, và nếu mang đi thì nhà không còn ai trông.

Với nhu cầu vài ngày, webcam rẻ thật. Với nhu cầu hàng tháng, nó thường đắt hơn bạn tưởng.

Những lỗi hay gặp khi dùng webcam giám sát và ý nghĩa của chúng

• Video có đoạn trống vài tiếng: máy đã ngủ, tự khởi động lại hoặc mất điện. Xem lại cài đặt nguồn và cập nhật.
• Hình ban đêm đen kịt: webcam không có hồng ngoại. Không có cách sửa bằng phần mềm; chỉ có thể để đèn sáng hoặc chuyển sang camera có nhìn đêm.
• Webcam tự ngắt kết nối: cổng USB bị tiết kiệm điện, dây quá dài hoặc bộ chia USB không đủ nguồn.
• Không nhận được thông báo trên điện thoại: phần mềm trên máy tính đã tắt, mạng thay đổi, hoặc điện thoại chặn thông báo của ứng dụng.
• Ổ cứng đầy, máy chậm: chưa bật tự xóa video cũ, hoặc độ nhạy chuyển động quá cao làm ghi liên tục cả khi chỉ có rèm bay.

Khi nào nên thôi tự xoay xở và nhờ người hỗ trợ?

• Bạn đã thử đủ các bước thiết lập mà vẫn không xem được từ xa, hoặc không nhận được cảnh báo.
• Bạn cần trông khu vực ngoài trời, ban đêm hoặc trên cao như cổng, mái hiên, góc tường.
• Việc lắp đặt cần đi dây điện, khoan tường hoặc trèo thang: hãy tắt nguồn điện khu vực đó trước khi làm, và nhờ thợ điện có chuyên môn nếu phải đi dây hay đấu nối.
• Bạn muốn ghép nhiều camera thành một hệ thống chung cho nhà hoặc cửa hàng.

Trong những trường hợp này, chuyển sang camera wifi độc lập và nhờ cửa hàng hoặc thợ lắp đặt có kinh nghiệm sẽ tiết kiệm thời gian hơn nhiều so với việc tiếp tục chỉnh webcam.

Câu hỏi thường gặp

Có thể dùng camera của laptop thay webcam để giám sát không?

Được, về nguyên lý giống hệt webcam rời, nhưng còn bất tiện hơn: laptop phải mở nắp, bật liên tục và đặt đúng hướng cần trông. Nắp gập lại hoặc máy ngủ là mất hình. Chỉ nên dùng cho vài giờ trông tạm trong phòng có đèn.

Dùng điện thoại cũ làm camera giám sát có tốt hơn webcam không?

Thường tiện hơn webcam vì điện thoại có sẵn wifi và pin dự phòng khi cúp điện ngắn. Tuy vậy điện thoại cũng không nhìn được trong bóng tối, cắm sạc liên tục lâu ngày có thể làm pin phồng, và ứng dụng chạy nền dễ bị hệ điều hành tắt. Vẫn là giải pháp tạm, không thay được camera thật.

Webcam có quay được ban đêm không nếu tôi để đèn ngủ?

Có thể thấy được phần nào nếu đèn đủ sáng chiếu vào khu vực cần trông, nhưng hình thường nhiễu và mờ ở chỗ xa đèn. Để đèn sáng suốt đêm cũng làm kẻ gian biết có người theo dõi và gây phiền cho người ngủ. Nếu ban đêm là lúc bạn cần trông, nên chọn camera có hồng ngoại.

Camera wifi có cần máy tính để xem không?

Không. Camera wifi thường được xem trực tiếp qua app trên điện thoại sau khi thêm máy vào tài khoản. Một số dòng có thể xem thêm trên máy tính, nhưng đó là tùy chọn, máy tính không cần phải bật để camera ghi hình.

Dùng webcam giám sát có bị người khác xem trộm không?

Có nguy cơ nếu bạn mở quyền truy cập từ xa mà đặt mật khẩu yếu hoặc dùng phần mềm không rõ nguồn gốc. Hãy đặt mật khẩu mạnh, chỉ tải phần mềm từ nơi đáng tin, cập nhật thường xuyên và tắt quyền truy cập từ xa khi không dùng nữa. Nguyên tắc này áp dụng cho cả camera wifi.