Sửa camera bị rung hình: do gió, giá đỡ hay mô-tơ xoay?

Muốn sửa camera bị rung cho đúng, trước hết phải biết cái gì đang rung: cả khung hình lắc qua lắc lại là do camera hoặc chỗ gắn camera dao động, gần như không bao giờ do ống kính hay phần mềm. Bốn thủ phạm hay gặp nhất là cột hoặc cần gắn quá dài nên rung theo gió, ốc và tắc kê của giá đỡ bị lỏng, đầu xoay bị rơ, và mái tôn hay máng xối mỏng tự dao động. Mỗi loại có cách gia cố riêng, nên bài này đi theo thứ tự: quan sát triệu chứng, khoanh vùng nguyên nhân, rồi mới sửa.

Bước 0: Chắc chắn đó là rung thật, không phải giật hình

Nhiều người gọi chung mọi kiểu hình "không yên" là rung, nhưng có hai hiện tượng khác hẳn nhau:

• Rung thật: cả khung hình dịch chuyển qua lại, mép tường, cột điện, viền mái nhà trong hình lắc theo cùng một nhịp. Video xem lại trên thẻ nhớ cũng rung y như lúc xem trực tiếp.
• Giật hình, đứng hình: hình đứng yên một lúc rồi nhảy cóc sang cảnh mới, hoặc vỡ ô vuông, nhưng khung hình không lắc. Đây là chuyện mạng hoặc độ phân giải, xem cách xử lý trong bài camera xem bị giật lag.

Cách thử nhanh: mở xem trực tiếp, chọn một đường thẳng cố định trong hình, ví dụ mép tường hay khung cửa, rồi nhìn kỹ vài chục giây. Nếu đường thẳng đó nhích lên xuống hoặc qua lại, camera đang rung thật. Nếu chỉ có cây lá, dây điện hay mạng nhện trước ống kính đung đưa còn nền nhà đứng im, thì camera không rung, chỉ là vật trong khung hình đang chuyển động.

Nhìn kiểu rung để đoán nguyên nhân

Trước khi leo lên kiểm tra, ghi lại vài đoạn video lúc rung và để ý ba điều: rung khi nào, rung theo kiểu gì, và có kèm tiếng động không.

Dấu hiệu	Nguyên nhân hay gặp	Chỗ cần kiểm tra
Chỉ rung khi có gió, gió càng mạnh rung càng nhiều	Cột, cần gắn hoặc vòng ôm không đủ cứng	Chiều dài cần, vòng ôm cột, điểm gắn trên cột
Rung cả khi trời lặng, lắc tay vào đế thấy lỏng	Ốc giá đỡ, tắc kê hoặc khớp bi bị lỏng	Vít bắt tường, ốc khớp nối giữa đế và thân
Rung mạnh ngay sau khi bấm xoay, rồi đứng lại	Đầu xoay bị rơ, khớp có độ hở	Khớp xoay ngang và dọc của dòng camera xoay
Rung theo nhịp đều vào một giờ cố định	Máy bơm, cục nóng máy lạnh, cửa cuốn, quạt hút	Thứ gì cùng gắn trên bức tường hay mái đó
Rung khi mưa to hoặc gió thốc dưới mái, có tiếng lộp độp, lục cục	Mái tôn, máng xối mỏng bị mưa đập hoặc phập phồng theo gió	Bề mặt đang đỡ giá đỡ
Hình chúc xuống dần qua nhiều ngày, không lắc	Đế xệ, vít không ăn vào tường	Tắc kê, loại vít, chất liệu tường

Một bảng như vậy không thay được việc nhìn tận mắt, nhưng giúp bạn mang đúng dụng cụ lên thang ngay lần đầu.

Trường hợp 1: Camera bị rung lắc khi có gió

Đây là ca phổ biến nhất với camera ngoài trời. Gió không làm rung chính chiếc camera, mà làm rung cái nó đang treo vào. Thứ tự kiểm tra:

1. Cần gắn có quá dài không. Cần càng vươn xa khỏi tường thì đầu cần càng dễ đung đưa, giống một cái cần câu. Nếu không cần thiết phải vươn xa, thay bằng cần ngắn hơn hoặc gắn sát tường. Muốn giữ cần dài để né mái hiên thì thêm một thanh chống chéo từ tường lên giữa cần.
2. Cột có đủ cứng không. Ống nhựa, ống tuýp mỏng, cột tre hay cọc tạm rất dễ rung. Gắn camera thấp hơn trên cột, càng gần gốc cột càng ít rung, hoặc đổi sang cột sắt dày hơn có chân chôn chắc.
3. Vòng ôm cột có vừa không. Vòng ôm rộng hơn cột sẽ trượt và xoay dần theo gió. Đo đúng đường kính cột trước khi mua, lót thêm một miếng cao su mỏng giữa vòng ôm và cột để tăng ma sát. Bài giá đỡ camera có hướng dẫn chọn vòng ôm theo đường kính.
4. Dây nguồn có đang bị gió kéo không. Một đoạn dây thả lơ lửng dài sẽ đung đưa và giật nhẹ vào thân camera mỗi khi có gió. Kẹp dây sát tường hoặc dọc cột bằng kẹp dây, chừa một vòng dây chùng ngắn ngay dưới camera.

Nếu camera gắn trên cột độc lập ngoài sân hay ngoài đồng, gió thổi thẳng không có gì che, hãy chấp nhận còn một chút rung khi gió lớn, mục tiêu là giảm đến mức hình vẫn nhận rõ người và xe. Nhắc thêm: lúc giông bão, đừng leo cột để chỉnh.

Trường hợp 2: Giá đỡ camera bị lỏng

Dấu hiệu rõ nhất là bạn cầm vào thân camera lắc nhẹ thấy cả đế nhúc nhích, hoặc nghe tiếng lạch cạch. Có ba điểm có thể lỏng, kiểm tra lần lượt:

Điểm 1, vít bắt vào tường. Nếu cả tấm đế xê dịch so với tường, vít không còn ăn vào tắc kê. Nguyên nhân thường là khoan lỗ quá to, dùng tắc kê nhựa cho tường gạch rỗng hoặc tường thạch cao, hoặc bắt vào lớp vữa bong. Siết thêm thường không ăn thua, vì tắc kê đã bị toác. Cách sửa: tháo ra, dời đế sang vị trí cách lỗ cũ một chút rồi khoan lại, hoặc dùng tắc kê loại to hơn hợp với chất liệu tường. Tường rỗng thì dùng loại tắc kê bung chuyên cho tường rỗng.

Điểm 2, khớp nối giữa đế và thân camera. Nhiều giá đỡ có khớp bi hoặc khớp gập với một con ốc hãm. Ốc này lỏng thì camera lắc nhưng đế vẫn chắc. Chỉnh lại góc nhìn trên app cho đúng, sau đó siết chặt ốc hãm. Nếu ốc đã bị trờn ren, thay ốc mới cùng cỡ, đừng quấn băng keo cho chặt tạm.

Điểm 3, ren xoáy dưới đáy camera. Một số dòng gắn vào đế bằng ren xoáy. Sau thời gian dài có thể bị xoáy lỏng ra. Vặn lại cho chặt rồi siết đai hãm nếu đế có.

Siết xong, lắc thử bằng tay theo cả chiều ngang và chiều kéo xuống. Không còn thấy nhúc nhích là đạt. Để qua một đêm, mở app xem lại góc nhìn có bị lệch không, lệch tức là còn chỗ chưa chắc.

Trường hợp 3: Hình camera bị rung khi xoay

Với dòng camera xoay, rung nhẹ trong chốc lát ngay sau khi bấm nút xoay rồi đứng yên thường là bình thường, vì mô-tơ khởi động và dừng tạo lực giật nhỏ. Chỉ đáng lo khi:

• Hình rung kéo dài nhiều giây sau khi đã ngừng xoay.
• Đứng yên mà cầm tay lắc phần đầu thấy có độ hở rõ, phát tiếng lách cách.
• Máy tự xoay lệch dần dù không ai bấm, hoặc rung mạnh khi đang tự theo dõi chuyển động.

Cách xử lý:

1. Kiểm tra phần đế của camera xoay trước. Đầu xoay nặng hơn camera cố định, nên một cái đế chưa thật chắc sẽ lộ rõ lúc mô-tơ khởi động và dừng. Làm lại như Trường hợp 2.
2. Tắt tạm chế độ tự theo người hoặc tuần tra trong phần cài đặt của app (tên mục có thể khác chút tùy phiên bản app và dòng máy) rồi theo dõi một ngày. Nếu hết rung, nguyên nhân là máy xoay quá thường xuyên. Có thể giữ tính năng nhưng giảm độ nhạy báo động để máy ít bị kích hoạt xoay.
3. Vệ sinh khớp xoay bằng chổi mềm, gỡ mạng nhện, xác côn trùng. Không tra dầu vào khớp vì dầu bám bụi và có thể làm hỏng bên trong.
4. Hiệu chỉnh lại vị trí nếu app có chức năng này, thường nằm trong phần cài đặt thiết bị.

Nếu khớp vẫn rơ rõ sau khi làm hết các bước trên, phần bánh răng hoặc trục bên trong có thể đã mòn, đây là việc của chỗ sửa chữa. Các lỗi xoay khác như bấm không chạy, chỉ chạy một chiều được tách riêng trong bài camera không xoay được.

Trường hợp 4: Mái tôn, máng xối và các bề mặt mỏng

Gắn camera lên mép mái tôn, máng xối, tấm la phông nhựa hay khung sắt hộp mỏng rất tiện vì không phải khoan tường, nhưng những bề mặt này tự dao động. Gió thốc dưới mái làm tấm tôn phập phồng, mưa to đập lên cũng tạo rung, và camera gắn trên đó sẽ rung theo. Ngoài ra tôn còn co giãn theo nhiệt giữa trưa và chiều, lâu ngày có thể làm vít lỏng dần và góc nhìn lệch đi.

Cách gia cố:

• Dời điểm gắn vào chỗ có xà gồ hoặc khung kèo bên dưới, không bắt vào giữa nhịp tôn. Nếu buộc phải khoan, dùng vít có gioăng cao su và bắt vào đỉnh sóng tôn để tránh dột.
• Gắn vào tường hoặc cột ngay dưới mái thay vì gắn lên tôn. Tường hoặc cột cứng hơn tôn nhiều, nên dời xuống một chút thường đã giảm rung rõ.
• Máng xối không phải chỗ đỡ camera. Máng mỏng, đầy nước khi mưa và bị kéo trĩu, gần như chắc chắn sẽ rung.

Chi tiết về độ cao, chống nước và cách cố định cho từng kiểu bề mặt có trong bài cách lắp đặt camera ngoài trời.

Trường hợp 5: Rung theo nhịp từ thiết bị khác

Nếu camera rung đều đặn ngay cả khi trời lặng, hãy nhìn xem trên cùng bức tường, cùng mái hay cùng cột còn gắn gì: cục nóng máy lạnh, máy bơm nước, quạt hút, motor cửa cuốn, hoặc tường giáp mặt đường có xe tải chạy qua. Mẹo đơn giản: so giờ rung trong video với giờ thiết bị đó chạy. Trùng nhau là gần như chắc chắn.

Cách xử lý là tách camera ra khỏi nguồn rung: dời sang bức tường khác hoặc một vị trí xa hơn, hoặc lót miếng cao su giảm chấn dày giữa đế và tường. Lót cao su chỉ nên dùng với đế đã bắt vít chắc, không phải để thay cho việc siết vít.

Rung hình còn gây ra báo động giả

Một hệ quả ít người để ý: khi cả khung hình lắc, camera tưởng là có chuyển động và gửi thông báo liên tục, nhất là vào những đêm gió. Nếu bạn bị báo động dồn dập đúng những hôm gió to, rung khung hình có thể là thủ phạm. Sửa được rung thì báo động giả cũng giảm theo. Cách lọc các nguồn báo sai khác như mưa, côn trùng, đèn xe có trong bài camera Yoosee báo động liên tục.

An toàn khi tự sửa

• Ngắt nguồn điện của camera trước khi tháo đế, đặc biệt nếu dây nguồn đấu trực tiếp vào điện lưới. Phần đấu điện nên để thợ điện có chuyên môn làm.
• Dùng thang chắc, có người giữ chân thang. Không làm trên mái tôn khi mái ướt hoặc trời đang mưa gió.
• Nếu điểm gắn cao, gần dây điện ngoài đường hay phải đứng trên mái, hãy gọi thợ thay vì tự leo.

Khi nào nên gọi thợ

Bạn nên nhờ người có kinh nghiệm khi:

• Đã siết lại và gia cố mà vẫn rung, nhưng không xác định được nguồn rung.
• Vị trí gắn quá cao, nằm trên mái, trên cột điện hoặc cột cao ngoài trời.
• Tường bị toác lỗ khoan nhiều lần, cần đổi vị trí và loại tắc kê.
• Đầu xoay có độ rơ rõ bên trong, có thể cần thay linh kiện.

Trước khi thợ đến, nên ghi lại vài đoạn video lúc đang rung và ghi chú giờ xảy ra. Xem thêm bài sửa camera tại nhà để biết cần chuẩn bị gì.

Dành cho đại lý / thợ lắp

Nhiều ca khách gọi lại vì "camera rung hình" có thể tránh ngay từ lúc lắp. Khi khảo sát, hỏi khách ba câu: camera gắn lên tường, cột hay mái, chỗ đó có hứng gió trực tiếp không, và gần đó có máy bơm, cục nóng hay cửa cuốn không. Lúc bàn giao, lắc thử đế bằng tay trước mặt khách, kẹp dây sát tường, và mở xem trực tiếp vài phút để nhìn mép tường trong hình có đứng yên không. Với camera xoay, nên chọn đế chắc hơn bình thường vì đầu xoay khởi động và dừng tạo lực giật. Khi khách báo rung qua điện thoại, nhờ khách quay video màn hình lúc rung và chụp ảnh chỗ gắn, nhiều khi chỉ cần vậy là biết phải mang theo tắc kê, cần ngắn hay vòng ôm cỡ nào. Nếu bạn muốn tìm hiểu về việc phân phối camera Yoosee, xem tại trang trở thành nhà phân phối camera Yoosee.

Câu hỏi thường gặp

Camera mới lắp được vài tuần đã bị rung là do máy lỗi?

Hầu như không phải. Thường là do đế bị lún sau khi chịu trọng lượng thật của camera, hoặc vít chưa ăn chắc vào tường. Siết lại toàn bộ vít và kiểm tra tắc kê trước; nếu tắc kê đã toác thì phải khoan lại hoặc đổi loại tắc kê như hướng dẫn ở trên. Chỉ khi đế đã chắc hẳn mà hình vẫn rung lúc trời lặng mới nên nghĩ tới lỗi của máy.

Ban đêm hình camera bị rung nhiều hơn ban ngày là sao?

Có hai khả năng. Một là gió đêm thật sự mạnh hơn ở chỗ bạn. Hai là ở chế độ hồng ngoại, côn trùng hay mạng nhện bay sát ống kính hiện lên rất rõ và đung đưa, nhìn tưởng camera rung. Hãy dùng mẹo nhìn mép tường: nền đứng yên tức là camera không rung, cần vệ sinh xung quanh ống kính.

Có phần mềm hay cài đặt nào trong app để chống rung không?

Tùy dòng máy, nhưng phần lớn camera an ninh gia đình không có chống rung kiểu điện thoại, và kể cả có thì cũng chỉ bù được rung nhẹ. Rung do giá đỡ hay cột lỏng phải sửa bằng cơ khí. Hãy xem hướng dẫn sử dụng của dòng máy bạn đang dùng để biết có tùy chọn nào hay không.

Quấn băng keo hoặc buộc dây thép quanh giá đỡ có được không?

Chỉ nên làm tạm trong vài ngày chờ sửa. Băng keo ngoài trời mau lão hóa, dây thép buộc dễ tuột và có thể cọ vào dây nguồn. Cách bền là siết đúng ốc, thay tắc kê hợp tường hoặc đổi sang đế và vòng ôm vừa vặn.

Camera xoay bị rung khi tự theo người có hại cho máy không?

Rung nhẹ khi xoay rồi đứng lại là bình thường. Nhưng nếu đế lỏng mà máy xoay liên tục cả ngày, khớp xoay và đế chịu lực giật nhiều lần, lâu dài dễ rơ thêm. Nên gia cố đế và cân nhắc giảm độ nhạy để máy không xoay quá thường xuyên.