Còi báo mất điện cho ao nuôi, trại gà: chọn và lắp thế nào

Còi báo mất điện là thiết bị nhỏ cắm vào nguồn điện, bên trong có pin riêng; khi điện lưới tắt (hoặc với loại 3 pha là khi một pha bị mất), nó tự hú lên để người ở gần biết ngay. Với ao nuôi và trại gà, đây là cách đơn giản, chi phí thấp để không bỏ lỡ lúc máy quạt nước, quạt hút hay máy sục khí dừng giữa đêm. Điểm yếu lớn nhất là còi chỉ kêu tại chỗ: nếu bạn ngủ ở nhà cách ao vài cây số thì không nghe được, và đó là lúc cần ghép thêm camera chạy pin hoặc lắp SIM.

Còi báo mất điện hoạt động thế nào

Nguyên lý chung của hầu hết các loại còi báo mất điện khá giống nhau:

1. Khi có điện, thiết bị lấy điện từ lưới và nạp cho viên pin hoặc ắc quy nhỏ bên trong.
2. Mạch bên trong liên tục "nghe" xem nguồn vào còn hay không.
3. Khi nguồn vào mất, mạch chuyển sang chạy bằng pin và bật còi, nhiều loại có thêm đèn chớp.
4. Khi có điện trở lại, còi tự tắt hoặc phải bấm nút tắt, tùy loại.

Vì còi chạy bằng pin của chính nó lúc mất điện, chất lượng pin quyết định còi có kêu được hay không. Một chiếc còi để lâu năm, pin đã chai, có thể im lặng đúng vào đêm bạn cần nó nhất. Phần kiểm tra định kỳ ở dưới sẽ nói cách thử.

Các loại còi báo mất điện thường gặp

Còi 1 pha cắm ổ điện

Đây là loại phổ biến nhất cho nhà ở, trại nhỏ và ao nuôi dùng điện sinh hoạt. Thiết bị trông như một cục sạc to, cắm thẳng vào ổ, mất điện là kêu. Ưu điểm là cắm vào là dùng, không cần thợ. Nhược điểm là nó chỉ biết ổ cắm đó còn điện hay không. Nếu máy quạt nước dừng vì nhảy aptomat riêng của nhánh máy bơm mà ổ cắm của còi vẫn còn điện, còi sẽ không kêu.

Mẹo: cắm còi vào cùng nhánh điện với thiết bị quan trọng nhất, không phải ổ cắm gần giường cho tiện. Nếu nhánh máy quạt có aptomat riêng, nhờ thợ điện lấy một ổ cắm phía sau aptomat đó để cắm còi.

Còi báo mất điện 3 pha (báo mất pha)

Nhiều ao nuôi lớn và trại chăn nuôi dùng điện 3 pha cho máy quạt nước, máy bơm và quạt hút. Với điện 3 pha, nguy hiểm không chỉ là mất điện toàn bộ mà còn là mất một pha: động cơ vẫn cố chạy bằng hai pha còn lại, nóng lên, yếu đi, có thể cháy cuộn dây nếu không có bảo vệ. Lúc này đèn trong nhà có khi vẫn sáng bình thường nên rất khó nhận ra.

Còi báo mất điện 3 pha được đấu vào cả ba pha trong tủ điện và kêu khi bất kỳ pha nào bị mất. Một số loại còn báo lệch pha hoặc ngược thứ tự pha, tùy model, nên đọc kỹ hướng dẫn đi kèm. Loại này thường đi cùng hoặc nằm chung với rơ le bảo vệ mất pha, thiết bị ngắt động cơ ra để bảo vệ máy. Hai thứ làm hai việc khác nhau: rơ le bảo vệ máy, còn còi báo cho người.

Loại 3 pha phải đấu dây trong tủ điện. Việc này phải do thợ điện có tay nghề làm, ngắt điện tổng trước khi mở tủ. Đừng tự đấu nếu bạn chưa quen làm điện 3 pha.

Chuông báo mất điện có SIM gọi điện, nhắn tin

Có loại chuông báo mất điện lắp thêm SIM: khi mất điện, ngoài việc hú tại chỗ nó còn gọi điện hoặc nhắn tin tới một vài số điện thoại đã cài sẵn. Đây là loại giải quyết đúng vấn đề "ở xa không nghe được còi". Khi chọn, hỏi kỹ người bán mấy điểm: cài được bao nhiêu số, gọi lại mấy lần nếu không ai nghe, có báo khi điện có lại không, pin giữ được bao lâu khi mất điện. Những thông số này khác nhau giữa các loại, nên chỉ tin vào hướng dẫn của đúng thiết bị bạn mua.

Chọn loại nào cho ao nuôi, trại gà

Bạn có thể tự trả lời ba câu hỏi:

Câu hỏi	Nếu trả lời là...	Gợi ý
Máy quạt nước, quạt hút dùng điện gì?	Điện sinh hoạt 1 pha	Còi 1 pha cắm ổ, cắm đúng nhánh
	Điện 3 pha	Còi báo mất pha đấu trong tủ, kèm rơ le bảo vệ
Đêm có ai ngủ gần khu máy không?	Có người trực ở chòi ao, nhà trại	Còi tại chỗ là đủ cho việc báo
	Không, chủ ngủ ở nhà xa	Cần loại có SIM hoặc ghép camera
Ngoài mất điện còn sợ gì?	Trộm, máy hỏng cơ khí, gà nóng	Nên có camera để nhìn tận mắt

Lưu ý quan trọng: còi chỉ báo mất điện, nó không biết máy có còn chạy hay không. Máy quạt nước đứt dây curoa, kẹt cánh, gãy trục thì điện vẫn còn, còi im lặng, nhưng ao vẫn thiếu oxy. Đây là lý do nhiều chủ ao vừa có còi vừa có camera nhìn thẳng vào cánh quạt.

Lắp còi báo mất điện đúng chỗ

1. Xác định thiết bị "không được dừng". Với ao nuôi thường là máy quạt nước và máy sục khí; với trại gà là quạt hút, hệ thống làm mát, máy cho ăn tự động.
2. Lấy nguồn cho còi từ đúng nhánh đó. Còi phải mất điện cùng lúc với thiết bị bạn lo, không phải với cái đèn ngoài sân.
3. Đặt còi ở nơi người nghe được. Còi trong tủ điện kín ngoài bờ ao sẽ bị tiếng gió, tiếng máy át đi. Nếu khoảng cách xa, cân nhắc loại có loa rời hoặc kéo dây loa về chỗ ngủ.
4. Che mưa, che nắng. Còi cắm ổ đa phần là đồ dùng trong nhà, không chịu được nước. Đặt trong hộp kín hoặc dưới mái che, tránh hơi ẩm đọng.
5. Ghi nhãn. Nếu trại có nhiều còi cho nhiều nhánh, dán nhãn để người trực biết nhánh nào đang mất điện.

Với tủ điện, mọi việc từ bước 2 trở đi đều phải ngắt điện trước. Nếu phải leo thang lên cao để đặt loa, có người giữ thang và không làm lúc trời mưa.

Ghép còi với camera để ở xa vẫn biết

Còi làm tốt phần "báo động tại chỗ". Camera bù phần còn thiếu: cho bạn nhìn thấy chuyện gì đang xảy ra khi bạn không có mặt. Nhưng muốn camera hữu ích lúc mất điện, chính camera phải còn sống khi điện lưới tắt.

Chọn camera không chết theo điện lưới

Camera cắm điện lưới và dùng wifi sẽ tắt cùng lúc với máy quạt nước, kèm theo bộ phát wifi. Lúc đó bạn mở app chỉ thấy camera ngoại tuyến. Chi tiết loại nào còn ghi hình được khi mất điện có trong bài mất điện camera có ghi hình được không. Tóm lại cho bờ ao và trại xa nhà:

• Camera chạy pin kèm tấm năng lượng mặt trời không phụ thuộc điện lưới, nên bản thân camera vẫn còn nguồn khi khu vực cúp điện.
• Camera lắp SIM 4G không cần wifi, nên router tắt cũng không sao, miễn là chỗ lắp có sóng di động ổn định.

Lưu ý: camera chạy pin nhưng kết nối bằng wifi vẫn sẽ ngoại tuyến nếu router mất điện. Muốn xem được từ xa lúc cúp điện, hoặc chọn camera dùng SIM 4G, hoặc cấp nguồn dự phòng (bộ lưu điện) cho router.

Cách chọn vị trí và thiết bị cho từng mô hình đã có riêng: camera ao cá cho bờ ao, camera chuồng trại cho trại gà, vịt, bò, và camera trại heo cho trại heo cần hạn chế người vào chuồng.

Ba cách để camera "báo" mất điện cho bạn

Camera không phải thiết bị đo điện, nên đừng mong nó tự gửi tin "mất điện". Nhưng có vài cách ghép thực tế:

1. Hướng camera vào cánh quạt hoặc chỗ sủi bọt. Khi nghi có chuyện, mở app xem trực tiếp: mặt nước phẳng lặng là máy đã dừng, dù vì mất điện hay vì hỏng cơ khí. Cách này bắt được cả trường hợp còi không kêu.
2. Đặt camera gần còi, nếu model có báo động âm thanh. Một số model camera có tính năng phát hiện âm thanh lớn và đẩy thông báo về điện thoại. Nếu camera của bạn có tính năng này (kiểm tra trong phần cài đặt báo động của thiết bị trên app hoặc hướng dẫn của model; tên mục có thể khác nhau tùy phiên bản app), đặt camera chạy pin gần còi: còi hú, camera nghe thấy, điện thoại bạn rung. Hãy thử thật bằng cách rút điện còi xem thông báo có về hay không, đừng đoán.
3. Dùng camera cắm điện lưới như một "đèn báo". Nếu bạn có một camera wifi cắm điện ở khu máy, việc nó chuyển sang ngoại tuyến cũng là dấu hiệu khu đó mất điện hoặc mất mạng. Đừng dựa hoàn toàn vào cách này, vì app không phải lúc nào cũng đẩy thông báo khi camera mất kết nối, và mất mạng cũng cho kết quả giống hệt.

Khi điện có lại, camera cắm điện lưới thường tự vào mạng lại sau khi router khởi động xong. Nếu không, xem bài cúp điện xong camera có tự kết nối lại không để biết thứ tự kiểm tra.

Một đêm mất điện diễn ra thế nào khi có đủ hai thứ

• Điện lưới tắt, còi tại chòi ao hú lên. Người trực (nếu có) chạy ra bật máy phát.
• Nếu còi có SIM, điện thoại bạn nhận cuộc gọi hoặc tin nhắn.
• Bạn mở app, xem camera chạy pin nhìn vào máy quạt nước: cánh quạt đã quay lại chưa, mặt nước có sủi bọt chưa.
• Sáng hôm sau, nếu camera có thẻ nhớ và đang bật ghi hình, xem lại video để biết máy dừng và chạy lại khoảng lúc nào. Lưu ý nhiều camera chạy pin chỉ ghi khi phát hiện chuyển động, nên có thể không có đoạn ghi đúng thời điểm đó.

Kiểm tra định kỳ để còi không im lặng đúng lúc cần

Còi và camera đều là thiết bị "chờ": bình thường nằm im, đến lúc cần mới biết còn dùng được hay không. Nên tự thử theo lịch, ví dụ mỗi tháng một lần và trước mỗi vụ nuôi, mỗi lứa gà mới:

1. Thử còi 1 pha: rút phích cắm của còi ra khỏi ổ. Còi phải kêu ngay. Không kêu hoặc kêu yếu là pin đã yếu.
2. Thử còi 3 pha: nhờ thợ điện tắt từng pha bằng aptomat riêng (nếu tủ có) để xem còi có báo đúng không. Không tự làm nếu không rành điện.
3. Thử chuông có SIM: kiểm tra SIM còn hạn, còn tiền hoặc gói cước, rồi thử mất điện xem có gọi về đúng số không.
4. Thử camera: mở app xem trực tiếp vào ban đêm, kiểm tra hình hồng ngoại còn rõ cánh quạt không; với camera năng lượng mặt trời, lau tấm pin và xem mức pin trong app.
5. Thử chuỗi ghép: nếu dùng cách camera nghe tiếng còi, rút điện còi và xem điện thoại có nhận thông báo không.

Ghi lại ngày thử vào một tờ giấy dán trong tủ điện. Có lịch rõ ràng thì người trực thay ca cũng biết lần thử gần nhất là khi nào.

Khi nào cần gọi thợ hoặc người bán

• Còi 3 pha báo liên tục dù đèn vẫn sáng: có thể đúng là mất pha hoặc lệch pha, hoặc còi đấu sai. Cần thợ điện đo kiểm, không tự mở tủ.
• Aptomat nhánh máy quạt nhảy nhiều lần: không chỉ là chuyện còi, có thể máy hoặc dây có vấn đề, cần thợ điện xem.
• Còi mới mua mà rút điện không kêu dù đã sạc đủ theo hướng dẫn: liên hệ người bán để đổi.
• Camera ngoài bờ ao hay mất kết nối dù có điện, có sóng: xem lại vị trí, sóng di động và nguồn pin; nếu vẫn không được, nhờ cửa hàng nơi mua kiểm tra.

Dành cho đại lý / thợ lắp

Khách nuôi thủy sản và chăn nuôi thường hỏi camera trước, nhưng nỗi lo thật của họ là máy dừng ban đêm. Vài điều nên làm khi tư vấn:

• Hỏi ngay từ đầu: máy quạt nước, quạt hút dùng điện 1 pha hay 3 pha, có ai ngủ tại trại không. Câu trả lời quyết định nên đề xuất còi tại chỗ, còi có SIM, hay ghép camera.
• Nói rõ cho khách rằng camera không phải thiết bị báo mất điện, nó giúp nhìn thấy máy còn chạy hay không. Hứa quá dễ thành khiếu nại.
• Khi lắp camera chạy pin hoặc SIM ở bờ ao, hướng ít nhất một camera vào cánh quạt và thử cho khách xem trực tiếp vào ban đêm ngay hôm lắp.
• Phần đấu còi 3 pha trong tủ điện nên để thợ điện có tay nghề làm, ghi rõ trong biên bản bàn giao.

Nếu cửa hàng của bạn muốn có nguồn camera Yoosee ổn định cho nhóm khách này, xem thông tin chương trình đại lý tại https://business.yoosee.com/vi.

Câu hỏi thường gặp

Còi báo mất điện kêu được bao lâu khi cúp điện?

Tùy dung lượng pin và tình trạng pin của từng loại, nên không có con số chung. Hãy xem thông số trên hộp hoặc hướng dẫn của đúng thiết bị, và tự thử bằng cách rút điện còi để biết thực tế nó kêu được trong bao lâu.

Còi báo mất điện 1 pha có dùng cho điện 3 pha được không?

Còi 1 pha chỉ biết một pha mà nó được cắm vào còn điện hay không. Nếu pha khác bị mất, còi vẫn im lặng trong khi động cơ 3 pha đang chạy thiếu pha. Với máy dùng điện 3 pha, nên dùng loại báo mất pha đấu đủ ba pha trong tủ, do thợ điện lắp.

Có còi báo mất điện nào gọi về điện thoại không?

Có, một số loại chuông báo mất điện lắp SIM sẽ gọi hoặc nhắn tin tới các số đã cài khi mất điện. Bạn cần giữ SIM luôn còn hạn và còn cước, và thử định kỳ, vì SIM hết hạn là thiết bị chỉ còn kêu tại chỗ.

Còi báo mất điện có thay được camera không?

Không thay được, vì hai thứ làm hai việc khác nhau. Còi báo khi mất điện nhưng không biết máy có hỏng cơ khí hay có người lạ vào ao, còn camera cho bạn nhìn thấy tận mắt nhưng không tự đo điện. Dùng cả hai thì bạn vừa được báo, vừa kiểm tra được.

Cúp điện ban đêm mà còi không kêu thì do đâu?

Thường gặp nhất là pin trong còi đã yếu, còi cắm sai nhánh điện nên ổ cắm của nó vẫn còn điện, hoặc còi bị tắt công tắc từ lần thử trước. Kiểm tra lần lượt ba điểm đó, rồi rút điện thử lại để chắc chắn.