Tấm pin mặt trời của camera hỏng hoặc nạp yếu thì thay sao cho đúng

Tấm pin mặt trời của camera là bộ phận thay được, và thường thì bạn không phải bỏ cả bộ camera chỉ vì nó vỡ hay nạp yếu. Tấm mới phải khớp với camera ở ba thứ về điện — đầu giắc, điện áp và cực tính — cộng thêm một thứ quyết định nó trụ được bao lâu ngoài trời là khả năng chống nước. Sai một trong ba thứ về điện thì nhẹ là máy không nạp, nặng là hỏng mạch sạc trong thân camera.

Còn mua tấm to hơn hay đấu thêm tấm thứ hai thì không phải lúc nào cũng có tác dụng như nhiều người nghĩ. Bài này đi qua từng quyết định: thay tấm, lắp thêm tấm, nối dài dây, xử lý cây che và mốc nên thay cả bộ.

Tấm pin mặt trời của camera hỏng có thay được không?

Trên các bộ có tấm pin rời nối với thân máy bằng dây và giắc cắm — kiểu thường thấy ở camera năng lượng mặt trời hiện nay, kể cả bản dùng SIM 4G — tấm pin là phụ kiện thay được, vì nó không hàn chết vào thân camera. Ngoại lệ là vài model gọn nhẹ có tấm pin gắn liền thân máy: tấm pin hỏng là thay cả máy, nên đây là câu nên hỏi người bán lúc mua chứ không phải lúc hỏng.

Tấm pin cũng là bộ phận thường phải thay đầu tiên, vì nó là một mặt kính ngửa lên trời quanh năm trong khi thân camera có vỏ dày. Ba kiểu hỏng hay gặp ở Việt Nam:

• Cành cây gãy rơi trúng sau một cơn giông — hay gặp với camera lắp ở vườn, ao và sân sau.
• Mưa đá hoặc vật cứng ném trúng làm rạn mặt kính. Vết rạn thường nhỏ, đứng xa không thấy, nhưng nước sẽ men theo vào trong.
• Hộp đấu nối phía sau nứt hoặc vào nước, hoặc mặt tấm ố vàng mờ dần vì tia cực tím — kiểu này tấm pin không chết hẳn mà nạp yếu đi từ từ.

Trước khi đi mua tấm mới, hãy chắc chắn thứ hỏng đúng là tấm pin: nhiều ca "tấm pin chết" hóa ra chỉ là giắc lỏng, chân tiếp xúc bị oxy hóa hay dây bị chuột cắn ngầm. Cách loại trừ từng mắt xích nằm ở bài camera năng lượng mặt trời không lên pin.

Thay tấm pin: ba thứ phải khớp về điện, cộng một thứ quyết định độ bền

Đối chiếu đủ bốn mục dưới đây với chính model bạn đang dùng: ba mục đầu quyết định camera có nạp được không, mục thứ tư quyết định tấm pin trụ được bao lâu ngoài trời.

Một là đầu giắc. Giắc DC tròn có nhiều cỡ khác nhau về đường kính chân giữa và đường kính vỏ, trông gần như y hệt nhau nhưng cắm vào lại lỏng hoặc không vào; nhiều camera ngoài trời còn dùng cổng nạp chống nước riêng của hãng. Chắc nhất là mang sợi dây cũ ra cửa hàng để so.

Hai là điện áp. Điện áp ghi trên nhãn tấm pin phải nằm trong dải mà camera chấp nhận — con số cụ thể in trên nhãn tấm cũ và trong hướng dẫn sử dụng của model bạn dùng. Cao hơn dải đó thì có nguy cơ hỏng mạch sạc, mà hỏng kiểu này được xử lý ra sao còn tùy chính sách của nơi bán và của nhà sản xuất, nên hỏi trước vẫn hơn. Thấp hơn thì máy không nạp, hoặc chỉ nạp được vào lúc nắng gắt giữa trưa.

Ba là cực tính. Cực dương và cực âm phải đấu đúng chiều. Với giắc nguyên bản thì không phải lo, nhưng nếu mua tấm pin trần rồi tự bấm giắc thì đây là chỗ dễ sai nhất.

Bốn là khả năng chống nước của tấm pin và của mối nối. Tấm pin giá rẻ vốn làm cho đèn sân vườn thường không được làm kín ở hộp đấu nối phía sau, nên để ngoài trời quanh năm thì dễ vào nước.

Còn một câu nên hỏi dù nó không phải thông số: thay tấm khác hãng thì phần bảo hành còn lại có bị ảnh hưởng không. Chuyện này do nơi bán và nhà sản xuất công bố, mỗi nơi mỗi khác.

Có nên mua tấm pin to hơn cho camera không?

Tấm pin to hơn giúp ích vào những ngày ít nắng, nhưng không làm pin đầy nhanh hơn trong ngày nắng gắt, vì dòng nạp vào viên pin do mạch sạc bên trong camera quyết định, không phải do tấm pin.

Tấm pin lớn hơn đáng cân nhắc nếu bạn rơi vào một trong các tình huống sau:

• Chỗ lắp bị nhà bên cạnh hoặc mái hiên che mất mấy tiếng mỗi ngày.
• Camera đặt ở hướng nắng yếu và không có vị trí nào tốt hơn để dời tới.
• Mùa mưa kéo dài, nhiều ngày liền trời chỉ sáng chứ không có nắng.
• Camera bị kích hoạt nhiều lần trong ngày vì chĩa ra chỗ đông người qua lại.

Ngược lại, nếu camera vẫn đầy pin đều trong mùa nắng và chỉ tụt vào mấy ngày mưa dầm thì vấn đề nằm ở dung lượng viên pin sạc và số lần camera bị kích hoạt, không nằm ở kích thước tấm pin.

Lắp thêm tấm pin thứ hai: khi nào hợp lý, khi nào nên thôi

Trong phần lớn trường hợp, một tấm pin lớn hơn gọn và bền hơn hai tấm nhỏ đấu chung. Lý do nằm ở mối nối chứ không nằm ở điện: camera năng lượng mặt trời thường chỉ có một cổng nạp, muốn đấu hai tấm là phải tự chế một mối nối ngoài trời, mà đó là chỗ nước dễ vào. Tấm pin vỡ thì thay được, còn nước vào tới mạch sạc thì hỏng cả máy.

Nếu vẫn muốn đấu hai tấm, có hai điều kiện không được bỏ qua:

• Hai tấm phải cùng điện áp danh định và cùng loại, vì đấu song song hai tấm khác nhau thì tấm yếu kéo tấm khỏe xuống.
• Không đấu nối tiếp, vì điện áp cộng lại gần như chắc chắn vượt ngưỡng camera chịu được — tức là quay lại đúng kiểu hỏng mạch sạc nói ở trên.

Có một tình huống mà tấm thứ hai hợp lý thật: hai tấm quay về hai hướng để hứng nắng vào hai thời điểm khác nhau trong ngày, khi quanh nhà không có chỗ nào nắng cả ngày. Kể cả khi đó, hãy hỏi nơi bán xem model của bạn có bộ đấu chung chính hãng không.

Nối dài dây tấm pin camera và cái giá phải trả

Nối dài dây tấm pin là việc làm được, nhưng nó luôn lấy đi một phần khả năng nạp; dây quá dài hoặc tiết diện quá nhỏ thì phần mất đi đủ lớn để camera không nạp nổi vào những ngày nắng yếu. Nguyên nhân là sụt áp: dây càng dài, tiết diện càng nhỏ thì điện áp tới cổng nạp càng thấp so với ở đầu tấm pin. Khi nó tụt dưới ngưỡng mạch sạc bắt đầu làm việc thì hiện tượng rất đặc trưng: giữa trưa nắng gắt vẫn lên pin, còn sáng sớm, chiều muộn và ngày âm u thì gần như không nạp gì.

Ngoài sụt áp, mối nối tự làm cũng là một nguồn hỏng phải tính tới. Chỗ nối ngoài trời phải được bọc kín bằng băng keo tự dính hoặc ống co nhiệt có keo, quay đầu xuống dưới để nước không đọng, và cố định lại để gió không giật tới mức đứt ngầm.

Hai cách tránh phải nối dài dây, theo thứ tự ưu tiên:

1. Dời cả camera lại gần chỗ có nắng rồi chỉnh lại góc quan sát — rẻ nhất và không đụng vào phần điện.
2. Mua tấm pin có sẵn dây dài từ nhà sản xuất thay vì tự nối; dây nguyên bản đã tính sẵn tiết diện và làm kín ở hai đầu.

Tấm pin camera bị cây che phải làm sao

Bóng cây che một góc tấm pin làm giảm dòng của cả tấm chứ không chỉ giảm phần bị che, nên một cành lá vắt ngang trông vô hại vẫn có thể làm tấm pin gần như ngừng nạp. Xử lý theo thứ tự sau, dừng lại ngay khi hết vấn đề:

1. Tỉa cành, tỉa rộng hơn mức vừa đủ vì cây sẽ mọc lại.
2. Xoay, nâng hoặc dời tấm pin ra khỏi tầm bóng trong tầm dây nguyên bản, giữ nguyên vị trí thân camera.
3. Đổi sang bộ có dây dài hơn, hoặc bộ có tấm pin rời nếu model của bạn thuộc loại tấm pin gắn liền thân máy.

Cách xác nhận đúng là bóng che chứ không phải đứt dây hay chai pin nằm ở bài camera năng lượng mặt trời không lên pin: chỗ chín giờ sáng đầy nắng vẫn có thể bị che kín từ đầu giờ chiều.

Khi nào thay cả bộ đáng tiền hơn là chỉ thay tấm pin

Thay riêng tấm pin là lựa chọn đúng khi phần còn lại của camera vẫn khỏe. Ngược lại, bốn dấu hiệu sau cho thấy nên tính chuyện thay cả bộ:

• Viên pin sạc đã chai cùng lúc với tấm pin hỏng. Thay tấm mà pin sạc không giữ được điện thì camera vẫn tắt vào ban đêm.
• Ống kính mờ đục kéo dài dù trời đã hết nồm, hoặc có hơi nước bên trong thân máy — dấu hiệu vỏ đã hở.
• Bạn muốn đổi cách kết nối, ví dụ chỗ lắp không kéo WiFi tới được nên cần bản dùng SIM 4G.
• Nơi bán không còn phụ kiện cho model đó, hoặc giá tấm pin chính hãng gần bằng giá một bộ mới. Mức chênh tùy model và tùy thời điểm, nên đây là phép so sánh bạn phải tự hỏi giá.

Cách nghĩ đơn giản khi phân vân giữa sửa và thay: sửa khi hỏng đúng một bộ phận bên ngoài, thay khi bên trong thân máy đã có vấn đề. Muốn xem từng bộ phận xuống cấp ra sao theo thời gian, đọc bài camera năng lượng mặt trời có bền không.

Câu hỏi thường gặp

Tấm pin camera bị vỡ có thay được không?

Được, nếu tấm pin là bộ phận rời cắm vào camera bằng giắc: mua tấm mới khớp giắc, khớp điện áp và đúng cực tính là dùng lại được thân camera cũ. Mặt kính chỉ mới rạn thì cũng đừng đợi qua mùa mưa mới thay.

Có dùng tấm pin của hãng khác cho camera Yoosee được không?

Về nguyên tắc thì được nếu tấm đó khớp cả ba thứ về điện nói ở trên và được làm cho môi trường ngoài trời. Nhưng thông số cụ thể của từng model thì chỉ nơi bán và nhà sản xuất xác nhận được, nên hãy hỏi trước khi mua tấm khác hãng: sai điện áp thì cái hỏng là mạch sạc trong thân máy chứ không còn là tấm pin nữa.

Nối dài dây tấm pin camera có mất bảo hành không?

Tùy chính sách của nơi bán và của nhà sản xuất với từng model, nên hãy hỏi trước khi cắt dây. Về kỹ thuật, rủi ro đáng ngại của việc tự nối không nằm ở điện mà nằm ở nước vào mối nối.

Tóm lại: hỏi gì trước khi xuống tiền

Thứ tự đúng khi tấm pin vỡ hay nạp yếu là: xác nhận đúng tấm pin hỏng, đối chiếu giắc, điện áp và cực tính, rồi mới chọn giữa tấm nguyên bản và tấm lớn hơn. Đấu thêm tấm thứ hai và nối dài dây tính sau cùng, vì đều thêm một mối nối ngoài trời.

Khi liên hệ nơi bán, bốn câu này đủ để không mua nhầm: model này có bán rời tấm pin không, tấm đó điện áp bao nhiêu và đầu giắc loại nào, có bản dây dài hơn không, và thay tấm khác hãng thì bảo hành tính thế nào. Thay xong, mở app Yoosee theo dõi mức pin vài ngày là biết tấm mới có chạy đúng hay không.

Còn nếu bạn bán hoặc lắp camera cho khách, đây cũng là nhóm câu hỏi hay gặp sau bán hàng với dòng chạy năng lượng mặt trời: có sẵn tấm pin thay thế trong kho sẽ bớt được nhiều chuyến đi lại. Cần nguồn hàng camera Yoosee gồm bản dùng SIM 4G và bản chạy năng lượng mặt trời, xem điều kiện trở thành nhà phân phối camera Yoosee.