Camera chống trộm dầu xe tải: mất theo kiểu nào thì đặt máy ở chỗ đó

Camera chống trộm dầu xe tải là camera lắp cố định tại bãi, hướng vào khu vực bình dầu của những chiếc xe đang đậu — không phải thiết bị gắn trên xe khi xe chạy. Dầu mất theo ba kiểu: người ngoài đột nhập vào bãi, người dùng ống và can hút ngay tại chỗ xe đậu, và dầu bị chính người trong đội — tài xế, phụ xe, bảo vệ — rút ra. Ba kiểu này xảy ra ở ba vị trí khác nhau, nên một cái máy đặt sai chỗ có thể quay suốt đêm mà không ghi được gì đáng giá.

Vì thế phải nhận ra bãi mình mất theo kiểu nào trước, rồi mới chọn chỗ đặt máy.

Camera chống trộm dầu xe tải là loại nào, và không phải loại nào

Đây là camera lắp cố định tại bãi, sân hoặc điểm đỗ qua đêm: máy đứng yên, xe mới là thứ ra vào khung hình. Thiết bị lắp trên xe kinh doanh vận tải là loại khác hẳn, không thuộc phạm vi bài này.

Camera lắp ở bãi có nhìn rõ mặt người hút dầu không? Đừng trông chờ vào chuyện đó: ban đêm, đội mũ bảo hiểm, đèn lại hắt từ sau lưng thì gần như không bắt được mặt. Thứ thực sự thu được là một trình tự thời gian có mốc giờ: ai vào bãi lúc mấy giờ, dừng ở xe nào, bao lâu, ra lối nào. Ghép mấy mốc đó với sổ giao ca và phiếu đổ dầu thì bạn có căn cứ để đối chiếu nội bộ.

Ba kiểu mất dầu và cách phân biệt

Ba kiểu khác nhau ở người làm và ở dấu vết để lại, và bạn có thể tự phân biệt bằng cách xem lại vài vụ mất dầu gần nhất của bãi mình.

• Người ngoài vào bãi: xe đỗ qua đêm ở bãi ngoài, sáng ra thiếu dầu và nắp bình có dấu cạy — cách gọi quen thuộc của kiểu này là mất dầu xe tải ban đêm. Mất kèm cả bình ắc quy thì soi hướng này trước.
• Hút ngay tại chỗ xe đậu: không có dấu phá khóa, chỉ mất dầu và mất nhiều trong một lần. Thứ đáng đi tìm ở hiện trường là vệt dầu dưới gầm hoặc đoạn ống nhựa bỏ lại. Hút dầu tại chỗ cần thời gian đứng yên, nên chỗ khuất là chỗ đáng canh trước.
• Rút ruột từ bên trong: không có dấu phá hoại, nhưng dầu hao vượt định mức một cách đều đặn và chỉ lệch ở một số xe hoặc một số ca. Trong nghề vận tải người ta gọi ngắn gọn là rút ruột: tài xế rút dầu ra khỏi chính chiếc xe mình đang chạy.

Một bãi có thể dính cả ba kiểu. Ngân sách có hạn thì đừng lắp dàn trải — xử lý kiểu gây thiệt hại lớn nhất trước.

Kiểu 1: máy đáng tiền nhất là máy nhìn lối vào, không phải máy nhìn bình dầu

Với người ngoài vào bãi, điểm quyết định là lối tiếp cận: lối vào thì cố định, còn xe bị nhắm tới thì đêm nào cũng có thể khác. Ba điểm nên có máy, theo thứ tự ưu tiên:

• Cổng ra vào chính, đặt lệch góc so với hướng xe vào để đèn pha không chiếu thẳng vào ống kính.
• Đoạn hàng rào thấp hoặc khuất — trèo qua được mà từ chốt bảo vệ không nhìn thấy. Bãi từng bị vào mà camera cổng không ghi được gì thì soi chỗ này trước.
• Góc bãi giáp đất trống hoặc lối mòn phía sau. Nếu chỗ đó xa nguồn điện và xa đường mạng, kéo dây tới còn tốn hơn tiền máy, thì camera 4G lắp SIM hoặc camera năng lượng mặt trời là cách rẻ hơn.

Bãi nhiều lối vào thì rào bớt còn một hai lối rồi hãy đặt máy — rào rẻ hơn camera.

Kiểu 2: đặt máy ở hông xe — độ cao và góc quyết định tất cả

Với kiểu hút dầu tại chỗ, máy phải nhìn được hông xe phía có bình dầu, đặt cao hơn nắp bình và chếch xuống. Bình dầu nằm dưới sàn, gần bậc lên cabin, nên người hút phải ngồi hoặc khom ở đó — khung hình chỉ lấy được nóc thùng hàng thì coi như không có gì.

Bốn nguyên tắc dưới đây đều phải đo trên chính xe của bạn, chứ không làm theo thói quen lắp cho nhà dân:

• Độ cao: cao hơn đỉnh nắp bình đủ để thân xe không che, nhưng đừng lên ngang nóc thùng hàng; lấy chiếc xe cao nhất trong đội làm chuẩn.
• Góc: chếch xuống vừa phải. Ngang bằng thì thân xe che mất vùng gầm; thẳng đứng thì chỉ thấy đỉnh đầu, mất luôn động tác tay — mà động tác tay mới cho thấy có người đang hút dầu.
• Hướng: chếch chéo dọc theo hàng xe, đừng vuông góc với hông một chiếc — vuông góc thì chỉ cần một xe đậu chắn vào là che sạch phía sau.
• Khe giữa hai xe: khe này vừa tối vừa khuất tầm nhìn từ chốt bảo vệ, nên một máy đặt ở đầu hàng nhìn dọc theo khe ăn đứt một máy treo giữa bãi.

Có nên đưa máy xuống thật gần bình dầu cho rõ không? Không nên: càng gần thì khung hình càng hẹp, tài xế đậu lệch nửa mét là xe ra ngoài khung. Thứ rẻ nhất trong cả bài lại không phải camera mà là sơn kẻ ô và đánh số chỗ đậu, để khung hình canh đêm nay ba tháng sau vẫn đúng.

Một máy phủ được mấy chỗ đậu thì không có con số chung: quyết định là các xe có che nhau hay không, chứ không phải góc rộng ghi trong tờ thông số.

Kiểu 3: rút ruột dầu xe tải, khi người bị nghi là tài xế của chính mình

Nếu người bạn nghi là người trong đội thì bài toán đổi hẳn: không còn là chống đột nhập mà là dựng lại mốc thời gian đủ chắc để đối chiếu với giấy tờ. Người này có chìa khóa, biết ca trực, ở lâu thì biết từng cái máy nằm ở đâu — trông vào yếu tố bất ngờ là hỏng.

Kiểu 3 vì vậy cần thêm ba nhóm điểm mà kiểu 2 không cần:

1. Điểm bơm hoặc đổ dầu nội bộ, nếu bãi có — dầu chuyển từ xe này sang xe khác cũng phải diễn ra ở một chỗ nhất định.
2. Chỗ để can và thùng phuy, vì dầu rút ra thì phải chứa vào cái gì đó.
3. Cổng ra vào, ghi cả người đi bộ và xe máy, để biết ai ra vào bãi ngoài giờ.

Nên báo trước cho cả đội hay lắp âm thầm? Nếu mục tiêu là dừng việc mất dầu chứ không phải bắt cho bằng được một người thì nên báo trước: nói công khai là bãi có camera, cộng vài cái máy đặt đúng chỗ, tự nó đã là hàng rào.

Một điểm hay bị bỏ qua: đừng để cùng một người vừa giữ chìa khóa bãi vừa là người duy nhất xem được camera. Chủ xe, quản lý bãi và người theo dõi định mức dầu nên cùng nhìn một hình, vì vậy lúc hỏi mua hãy hỏi thẳng xem chia quyền xem được cho mấy người.

Ban đêm mới là bài kiểm tra thật của cả hệ thống

Ban đêm là lúc bãi vắng người và cũng là lúc hình dễ hỏng nhất, nên nghiệm thu lúc ba giờ chiều gần như vô nghĩa. Ba thứ phá hình ban đêm, cả ba chữa được bằng chỗ đặt máy chứ không cần đổi máy:

• Đèn pha xe ra vào chiếu thẳng vào ống kính làm cháy trắng khung hình đúng mấy giây quan trọng nhất; đặt máy lệch góc so với trục xe chạy, hoặc lên cao hơn tầm đèn pha.
• Ngược sáng: đèn đường nằm sau lưng người cần nhìn thì bạn chỉ thu được một bóng đen. Nguyên tắc là đưa nguồn sáng về sau lưng camera, không phải sau lưng đối tượng.
• Hồng ngoại dội ngược vào thùng xe hay mái tôn ngay trước mặt máy sẽ thành một mảng lóa trắng; dịch máy sang bên vài chục phân là hết.

Bãi tối hoàn toàn thì ảnh hồng ngoại là đen trắng, mất luôn màu áo và màu xe, nên phải bù bằng cách rút ngắn khoảng cách tới điểm cần nhìn. Cách nghiệm thu rẻ nhất: đúng khung giờ hay mất dầu, nhờ một người ra ngồi đúng tư thế của người hút dầu rồi mở điện thoại xem lại — chỗ nào nhìn không ra là chỗ đó chưa xong.

Bãi không có điện lưới, không có mạng dây thì lắp bằng gì

Nếu bãi của bạn nằm ở rìa khu công nghiệp, ven quốc lộ hoặc trên đất thuê thì rất có thể chưa có điện kéo tới hàng rào và cũng chưa có internet cố định. Đây đúng là chỗ dùng camera 4G cho bãi xe công ty vận tải: máy lắp SIM, không cần wifi. Ba lưu ý khi lắp camera cho bãi đỗ xe tải qua đêm:

• Thử sóng ngay tại cột định lắp, đừng thử ở cổng: cầm điện thoại lắp đúng SIM định dùng, đứng đúng chỗ và giơ lên đúng độ cao, mở một video trực tuyến hoặc gọi video call rồi giữ vài phút xem có giật không. Nhớ camera là bên gửi hình đi, nên phải để ý cả tốc độ tải lên.
• Camera năng lượng mặt trời hợp với góc bãi xa nguồn điện, nhưng tấm pin phải thấy trời cả ngày — đừng lắp ở chỗ chiều nào cũng có xe tải đỗ vào che nắng.
• Bãi đã có wifi thì nhớ camera Yoosee chỉ bắt sóng wifi 2.4GHz, không bắt 5GHz — router chỉ phát 5GHz là đủ làm hỏng cả buổi lắp.

Tính thử một lần mất dầu đáng bao nhiêu — bảng để bạn tự điền

Số điểm camera nên lắp là một phép tính chứ không phải một cảm giác. Chép bảng dưới đây ra giấy, điền bằng số của chính bãi mình — mọi ô cố ý để trống, vì giá dầu thay đổi theo từng kỳ điều hành:

• Thiệt hại một lần = số lít nghi bị mất ___ × giá dầu mỗi lít ___ = ___
• Thiệt hại một tháng = thiệt hại một lần ___ × số lần nghi ngờ trong tháng ___ = ___
• Chi phí một điểm camera (máy + phụ kiện + công lắp + SIM và dữ liệu hàng tháng nếu dùng 4G): ___
• Số điểm cần lắp theo bản đồ bãi ở các phần trên: ___

Hai khoản không có trong bảng nhưng nhiều khi nặng hơn tiền dầu: chuyến hàng trễ vì phải quay lại đổ thêm, và cái giá của việc nghi oan một người làm đúng.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết xe bị hút trộm dầu hay chỉ là hao dầu thật?

Nhìn xem chỗ lệch nằm ở đâu. Nếu lệch rải đều ở mọi xe và mọi tuyến thì nhiều khả năng là hao thật; còn hút trộm dầu xe tải thì lệch tập trung — cùng một xe, cùng một ca, cùng một trạm dừng nghỉ.

Camera xoay 360 độ có thay được nhiều máy cố định không?

Tùy mục tiêu: xem trực tiếp nhiều hướng thì máy xoay tiện hơn, nhưng lúc nó quay sang hướng này thì hướng kia không được ghi. Cần bằng chứng cho đúng một khu hay mất dầu thì máy cố định đáng tin hơn.

Nghi tài xế rút ruột dầu thì nên bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ giấy tờ chứ không phải từ camera: đối chiếu định mức tiêu hao với số công tơ mét và phiếu đổ dầu để khoanh lại còn vài xe hoặc vài ca, rồi mới đặt máy đúng chỗ đậu của những xe đó.

Bạn là cửa hàng camera, thợ lắp đặt hay nhà thầu nhận công trình bãi xe và kho vận? Ở bãi xe tải, chốt được kiểu mất dầu rồi mới chốt được số điểm lắp, nên báo giá theo cụm điểm sát hơn báo giá từng máy. Xem điều kiện hợp tác và trở thành đại lý camera Yoosee.