Camera giám sát mỏ đá: lắp điểm nào trước, dựng cột ở chỗ nào

Ở mỏ đá, bốn điểm nên có camera trước là cổng ra vào, trạm cân, bãi thành phẩm và khu để máy — xếp theo giá trị tài sản đi qua từng điểm chứ không theo diện tích. Nếu những điểm này nằm xa lưới điện và xa đường truyền cố định thì phương án làm được là camera lắp SIM 4G, dùng pin sạc kèm tấm năng lượng mặt trời. Khác với công trường xây dựng, các điểm quan trọng ở mỏ đá không đổi vị trí trong nhiều năm nên cột dựng một lần là dùng được lâu; đổi lại, thiết bị phải sống chung với bụi đá bám mặt kính, rung chấn khi nổ mìn và mùa mưa lầy lội, có những điểm chỉ vào được khi đường khô.

Bốn điểm nên có camera trước, theo đúng thứ tự này

Nếu ngân sách chỉ đủ cho vài máy thì làm lần lượt cổng — trạm cân — bãi thành phẩm — khu để máy và bồn dầu.

1. Cổng và barie ra vào. Mọi thứ rời khỏi mỏ đều đi qua đây. Đặt máy chếch ngang lối đi, ở độ cao nhìn được cả người đứng lẫn đầu xe, tránh chính diện ngược đèn pha.

2. Trạm cân. Nơi mọi tranh cãi về khối lượng dồn về — có mục riêng ở phía dưới.

3. Bãi thành phẩm. Nơi để đá đã nghiền và phân loại, cũng là nơi xe ngoài dễ tự vào xúc thêm ban đêm hoặc ngày nghỉ. Một máy góc rộng đặt cao, bao được lối xe vào bãi, là đủ.

4. Khu để máy, bồn dầu và xưởng sửa chữa. Máy đào và xe ben đậu qua đêm cùng dầu và phụ tùng — nhóm tài sản mất dần từng ít một, lâu mới phát hiện.

Camera nhìn bao quát toàn khai trường nên là chiếc thứ năm, không phải chiếc đầu tiên: ở khoảng cách đó hình chỉ đủ để biết có xe và có người, không đủ để nhận ra ai. Nếu vẫn muốn có, hãy cho nó đứng ở vành đai ổn định — bờ tầng ngoài cùng, khu nhà điều hành — chứ đừng đặt xuống tầng đang khai thác, nơi vài tháng nữa sẽ không còn.

Trạm cân trong mỏ: hai góc máy và ba giới hạn phải nói trước

Camera ở trạm cân trong mỏ dùng để làm gì? Để đối chiếu ba thứ mà khi có tranh cãi người ta sẽ phải mở lại: xe nào, hàng trên thùng đầy tới đâu, và phiếu cân ghi bao nhiêu. Vì vậy một máy là chưa đủ. Một máy nhìn dọc bàn cân, đặt cao, thấy trọn chiếc xe và thấy hàng trên thùng đầy hay vơi. Một máy nhìn chếch vào đầu xe, đặt thấp hơn, để khi mở lại video còn có cơ hội đọc biển số bằng mắt thường — đọc được hay không thì tuỳ góc đặt, khoảng cách và đèn xe ban đêm, nên hãy quay thử một buổi tối ngay tại vị trí định dựng cột rồi mới chốt.

Giới hạn phải nói ngay: camera này không tự đọc biển số, không kết nối vào phần mềm cân và không đóng dấu số liệu khối lượng lên hình. Nó chỉ lưu hình để người xem tự đối chiếu với phiếu. Vì đối chiếu làm bằng tay nên hai chuyện nhỏ sau quan trọng hơn cả cấu hình máy: đặt tên camera theo đúng điểm lắp, và chỉnh đúng giờ — giờ trên hình lệch với giờ trên phiếu là mất luôn giá trị đối chiếu.

Chọn chỗ dựng cột: bụi, rung và hướng nắng

Ba tiêu chí quyết định chỗ dựng cột ở mỏ đá: lệch khỏi luồng bụi chính, không dính vào kết cấu đang rung, và tấm pin đủ nắng cả trong mùa mưa. Vì điểm lắp ở mỏ dùng được nhiều năm, hãy chôn móng cột đàng hoàng ngay lần đầu thay vì làm kiểu tháo lắp nhanh như ở công trường.

Tránh luồng bụi, chứ không phải cứ lắp thật xa là sạch. Bụi đi theo hướng xe chạy và hướng gió, nên một cột lùi vài mét mà đứng chếch so với đường nội bộ có thể sạch hơn một cột dời thật xa nhưng vẫn nằm đúng hướng bụi tạt.

Đừng gắn máy lên kết cấu đang rung — khung trạm nghiền sàng, chân băng tải, silo. Rung liên tục làm ốc lỏng dần, góc nhìn trôi đi từng chút, tới lúc cần xem lại thì khung hình đã lệch khỏi chỗ cần nhìn. Ưu tiên trụ bê tông có móng riêng, cột thép chôn móng hoặc tường nhà điều hành. Riêng rung chấn khi nổ mìn thì không cách gắn nào chịu được hoàn toàn: đưa cột ra ngoài vùng rung mạnh nhất, và siết lại ốc giá đỡ, chỉnh góc nhìn sau mỗi đợt nổ.

Hướng tấm pin và chiều cao cột. Quay tấm pin về phía trống trải nhất, tránh bóng vách tầng buổi chiều, và để đủ dốc cho mưa rửa trôi bụi. Cột đủ cao để gàu máy xúc không quệt phải, nhưng đừng cao tới mức phải mượn xe nâng mới lau được kính — bảo dưỡng khó thì sẽ không ai làm.

Chu kỳ lau kính: tự đo, đừng lấy con số có sẵn

Không có chu kỳ chung cho mọi mỏ, vì lượng bụi ở cổng, ở trạm nghiền và ở bờ tầng ngoài chênh nhau rất xa. Hãy để chính hình ảnh báo thời điểm phải lau.

Làm sao biết đã tới lúc lau kính? So một ảnh ban đêm với ảnh chụp lúc mới lắp. Bụi trên mặt kính hắt ngược ánh sáng hồng ngoại trở lại ống kính, nên ảnh đêm mờ trắng như có sương trong khi ảnh ban ngày vẫn còn tạm được — ảnh đêm xuống cấp trước.

1. Ngay sau khi lắp, chụp màn hình một ảnh ban đêm ở mỗi điểm, lưu lại làm ảnh mốc.
2. Mỗi tuần trong tháng đầu, so ảnh đêm với ảnh mốc, ghi lại tới tuần thứ mấy thì hình bắt đầu mờ.
3. Lấy mốc đó lùi lại một tuần làm chu kỳ lau cho riêng điểm ấy — cổng và trạm cân phải lau thường xuyên hơn camera trên bờ tầng.
4. Gắn việc lau vào một lịch đã có sẵn, ví dụ ca bảo dưỡng máy — lịch riêng dễ bị bỏ quên lúc cao điểm.

Lau bằng khăn mềm thấm nước, đừng chà khô, vì bụi đá miết trên kính để lại vết xước không xóa được. Và chống được nước mưa không có nghĩa là chịu được vòi xịt áp lực cao.

Khu để máy: dầu và phụ tùng mất từng phần

Nếu mỏ của bạn mất dầu vào ban đêm, khi máy đã tắt và đậu tại một chỗ cố định, thì đó đúng là việc một camera cố định làm được. Một máy nhìn dọc hàng máy đậu, đặt ở tầm thấp vừa đủ thấy người đứng cạnh thùng dầu, là đủ; bồn dầu và vòi bơm nên có một góc riêng, vì hao hụt lúc cấp dầu và mất trộm ban đêm là hai chuyện khác nhau. Phụ tùng, bình ắc quy và lốp dự phòng mất chậm từng món, nên camera có giá trị ở chỗ xem lại được nhiều ngày chứ không phải ở cảnh báo tức thì.

Cách chia góc máy cho từng kiểu mất dầu nằm trong bài camera chống trộm dầu xe tải; xe ben và máy đào đậu qua đêm ở mỏ dùng chung cách bố trí đó. Ở mỏ chỉ cần nhớ thêm một việc: chỉ bật cảnh báo chuyển động trong khung giờ lẽ ra không có ai, vì bật cả ngày thì thông báo nhiều tới mức không ai đọc.

Mùa mưa: hãy giả định không ai lên tới điểm lắp

Ở mỏ đá, mùa mưa không chỉ là chuyện chống nước: đường nội bộ lầy khiến việc bảo trì tại chỗ khó làm. Ba việc nên gộp thành một đợt bảo dưỡng trước khi mưa tới:

• Siết lại giá đỡ, chỉnh góc nhìn, lau kính và lau tấm pin, coi như lần chỉnh cuối trong mùa.
• Đi lại và bó gọn đường dây từ tấm pin xuống máy, tạo một điểm võng thấp hơn đầu cắm, để nước nhỏ giọt xuống đất chứ không chạy dọc dây vào cổng cắm.
• Kiểm tra hoặc thay thẻ nhớ, bật lưu trữ đám mây cho những điểm quan trọng, vì thẻ hỏng giữa mùa mưa là mất trắng đúng lúc ít người ở hiện trường nhất.

Số ngày cầm cự khi trời nhiều mây phụ thuộc từng model và mức sử dụng, nên hãy đọc thông số của đúng chiếc máy định mua rồi tính dư ra. Điểm nào đã có điện lưới ổn định thì cứ dùng điện lưới; cách bóc tách chi phí giữa kéo điện ra tận điểm lắp và cấp nguồn tại chỗ nằm trong bài giải pháp camera cho khu vực không có điện lưới. Với mỏ nằm trong thung lũng, sóng di động là rủi ro lớn hơn cả điện: trước khi chốt vị trí, hãy mang điện thoại lắp SIM của nhà mạng định dùng lên đúng chỗ, đúng độ cao, rồi quay và tải thử một đoạn video vài phút.

Ranh giới: những việc dòng camera này không làm được

Đây là thiết bị giám sát dân dụng, không phải thiết bị công nghiệp chuyên dụng. Nói trước để bạn không kỳ vọng nhầm.

• Không có ảnh nhiệt, không có radar. Không phát hiện người ngoài tầm hồng ngoại trong đêm tối hoàn toàn, cũng không nhìn xuyên bụi hay sương mù.
• Không làm hàng rào ảo dài hàng cây số. Canh ranh giới liên tục của cả khu mỏ không phải việc của dòng máy này; nó chỉ giải quyết theo từng điểm: cổng, trạm cân, bãi thành phẩm, khu để máy.
• Chỉ ghi hình và gửi thông báo, không ngăn chặn. Giá trị nằm ở tác dụng răn đe và ở đoạn video làm bằng chứng khi cần.

Nếu yêu cầu của bạn nằm ngoài mấy gạch đầu dòng trên thì nên tìm thiết bị chuyên dụng. Muốn ước lượng một điểm lắp có đáng hay không, hãy tự điền số của mỏ mình: mỗi lần mất hàng hoặc mỗi lần tranh cãi khối lượng tốn ___ đ, một năm ___ lần, đặt cạnh chi phí lắp một điểm ___ đ.

Câu hỏi thường gặp

Mỏ đá chưa có điện lưới thì lắp camera bằng gì?

Dùng camera chạy pin sạc kèm tấm năng lượng mặt trời: loại này tự nạp điện ban ngày và chạy tiếp bằng pin vào ban đêm. Đây là lý do camera dùng năng lượng mặt trời cho mỏ hay được đặt ở những điểm xa nhà điều hành.

Camera giám sát bãi khai thác có xem được từ nhà không?

Có. Camera lắp SIM 4G kết nối qua sóng di động giống một chiếc điện thoại, nên chủ mỏ hay quản đốc mở app là xem được ở bất kỳ đâu có mạng. Điều kiện duy nhất là chỗ lắp có sóng ổn định.

Một mỏ đá cần bao nhiêu camera là đủ?

Đếm theo số điểm cần kiểm soát chứ không theo diện tích: bắt đầu bằng bốn điểm ở trên, rồi bổ sung theo chỗ đang thực sự mất mát hoặc hay tranh cãi.

Bạn bán và lắp thiết bị cho các mỏ đá?

Nếu đơn của bạn là một mỏ đá cần nhiều điểm cùng lúc chứ không phải một máy lẻ thì bài toán khác hẳn người dùng cuối: đủ số lượng cho một lần triển khai, giữ cùng một model đủ lâu để khỏi phải đổi cách hướng dẫn khách sau mỗi lô, và có máy dự phòng thay nhanh giữa mùa mưa.

Ba thứ nên hỏi thẳng nhà cung cấp: tình trạng còn hàng của đúng model bạn đang bán, hồ sơ hợp quy theo QCVN 117:2023/BTTTT, và hỗ trợ kỹ thuật khi triển khai nhiều điểm cùng lúc. Nếu muốn chủ động nguồn hàng thay vì lấy qua trung gian, bạn có thể xem điều kiện hợp tác và để lại liên hệ tại trang dành cho đối tác phân phối camera Yoosee tại Việt Nam.