Giải pháp camera cho khu vực không có điện lưới: cấp nguồn thế nào cho từng điểm lắp

Ở khu vực chưa có điện lưới, có ba cách cấp nguồn cho một điểm camera: kéo điện từ nguồn gần nhất tới, dùng một bộ camera 4G chạy pin năng lượng mặt trời, hoặc dùng ắc quy rồi cử người lên thay định kỳ. Với phần lớn điểm ở xa tại Việt Nam, bộ camera 4G chạy pin năng lượng mặt trời gọn nhất vì tự lo cả điện lẫn đường truyền và cho hình ngay trong buổi lắp; kéo điện chỉ rẻ hơn khi điểm nằm sát một nguồn điện sẵn có. Tiền kéo điện tăng theo khoảng cách, còn tiền bộ pin mặt trời tăng theo số máy — hai khoản này tăng theo hai cách khác nhau, nên phải so trên từng điểm rồi mới cộng cho cả dự án.

Bài viết cho nhà thầu, đại lý và đội thi công tại Việt Nam; phần cơ bản về dòng máy này có ở bài camera không cần WiFi không cần điện.

Ba cách cấp nguồn cho một điểm chưa có điện lưới

Ba cách này khác nhau ở chỗ tiền và công đi về đâu: kéo điện đổ vào hạ tầng chôn dưới đất, pin năng lượng mặt trời đổ vào thiết bị tháo ra mang đi được, ắc quy thay tay thì đổ vào người đi lại hằng tháng.

• Kéo điện lưới tới điểm lắp. Hợp lý khi điểm nằm sát nguồn điện sẵn có và dây đi trọn trong đất của chủ đầu tư. Đổi lại là đào, xin phép, và một tuyến cáp muốn sửa thì phải đào lại.
• Camera 4G chạy pin năng lượng mặt trời. Một bộ gồm camera 4G, tấm pin năng lượng mặt trời, pin tích điện và thẻ nhớ microSD; không cần dây điện cũng không cần WiFi, lắp xong là có hình ngay buổi đó. Hai điều kiện bắt buộc: có sóng nhà mạng tại đúng vị trí treo máy và tấm pin thấy nắng trực tiếp.
• Ắc quy hoặc pin sạc rời, thay bằng tay. Chỉ hợp với điểm tạm vài tuần hoặc chỗ râm quanh năm; mỗi lần thay là một chuyến đi, nên điểm càng xa thì tiền xăng và ngày công càng ăn hết phần tiết kiệm được lúc mua.

Vì sao phải là camera 4G chứ không phải camera WiFi? Vì nơi chưa có điện lưới thì thường cũng chưa có internet cố định, mà camera WiFi cần một router đang chạy — tức là quay về đúng bài toán điện vừa muốn tránh. Khác biệt giữa hai đường truyền có ở bài so sánh camera 4G và camera wifi.

Vậy điểm nào nên chọn cách nào? Lấy khoảng cách tới nguồn điện gần nhất làm mốc đầu tiên: gần thì kéo điện, xa thì dùng bộ chạy pin mặt trời — và vì một dự án thường có đủ cả ba loại điểm, đừng chọn một phương án chung cho cả gói. Cách chăm sóc nguồn cho camera năng lượng mặt trời có ở bài riêng.

Kéo điện ra một điểm lắp tốn những gì: bảy khoản quanh sợi dây

Tiền cáp chỉ là một phần nhỏ trong bảy khoản của phương án kéo điện, và cả bảy đều tính riêng cho từng điểm.

1. Xin phép đi dây qua đất của người khác. Có thể không tốn tiền nhưng tốn thời gian, và vẫn có thể bị từ chối.
2. Đào rãnh hoặc dựng trụ. Nền đất mềm khác nền đá; cắt qua mặt bê tông thì phải vá lại.
3. Vật tư: cáp đủ tiết diện cho đoạn dài, ống luồn, hộp nối chống nước, trụ đỡ.
4. Tủ điện tại điểm: aptomat, tiếp địa, chống sét lan truyền. Bỏ nhóm này là đẩy rủi ro sang thiết bị.
5. Hoàn trả mặt bằng: lấp rãnh, vá bê tông, dọn hiện trường.
6. Nhân công, đếm bằng ngày công cho riêng điểm đó.
7. Chi phí sau bàn giao: tiền điện hằng tháng và rủi ro đứt cáp khi máy xúc làm gần tuyến.

Bảng tính tự điền cho từng điểm, và vì sao càng nhiều điểm thì chênh lệch càng lớn

Chi phí kéo điện lớn dần theo khoảng cách, còn chi phí bộ pin mặt trời lớn dần theo số lượng máy — vì vậy kết luận sẽ ngược lại khi dự án có nhiều điểm ở xa.

Bảng để trống số vì giá vật tư, tiền công và giá nhập mỗi tỉnh mỗi khác.

Khoản	A. Kéo điện tới điểm	B. Camera 4G + pin năng lượng mặt trời
Thiết bị camera	___ đ	___ đ (gồm pin tích điện, tấm pin)
Vật tư, đào rãnh, hoàn trả mặt bằng	___ đ	không có
Ngày công riêng cho điểm này	___ ngày × ___ đ	___ ngày × ___ đ
Chi phí hằng tháng	tiền điện ___ đ	gói data ___ đ
Chờ bao lâu mới có hình	___ ngày	___ ngày
Cộng cho một điểm	___ đ	___ đ

Điền xong một điểm, nhân dòng cuối với số điểm cùng loại rồi cộng lại. Chưa có giá nhập để điền vào ô "Thiết bị camera" ở cột B thì lấy báo giá theo số lượng trước.

Chênh lệch giãn ra vì hai điểm cách nhau vài trăm mét gần như không dùng chung được đoạn đào nào: khoản đào rãnh, vật tư và hoàn trả mặt bằng của cột A lặp lại nguyên vẹn ở từng điểm, không chia được cho điểm nào khác. Địa hình cũng chỉ đội cột A lên, còn công lắp một bộ chạy pin mặt trời thì ở đâu cũng thế.

Nhưng cột B không phải lúc nào cũng thắng: nếu các điểm nằm quanh một khu nhà đã có điện và mạng, hoặc chủ đầu tư cần ghi hình liên tục ngày đêm, thì điện lưới vẫn hợp lý hơn.

Ngày công và tiến độ: hai dòng hay bị tính thiếu khi báo giá

Ngày công phải đếm theo từng điểm chứ không theo gói thiết bị: cùng một mã máy, hai điểm khác địa hình cho ra hai con số ngày công khác nhau.

Một lượt lắp gồm di chuyển, khảo sát, dựng giá đỡ, chỉnh góc và nghiệm thu tại chỗ. Một điểm chỉ vào được bằng xe máy vào mùa khô mất nhiều giờ hơn hẳn điểm sát đường bê tông, dù giá thiết bị y hệt nhau; phương án kéo điện còn phụ thuộc chủ đất và thời tiết, mà mỗi ngày chờ là một ngày chưa giám sát được gì. Cách chia camera theo giai đoạn thi công có ở bài lắp camera cho công trình.

Hai cách giảm ngày công: cấu hình tài khoản và đặt tên từng điểm ngay tại kho, ra tới nơi chỉ còn treo máy và chỉnh góc; mang theo một bộ dự phòng để một máy lỗi không kéo cả nhóm quay lại. Với công trình nhiều điểm cách nhau vài cây số như một mỏ đá hay một trang trại, hãy xếp điểm theo nhóm ưu tiên rồi mỗi nhóm lắp thử một điểm để đo sóng và xem nắng thật trước khi đặt hàng cho cả nhóm.

Bốn câu phải hỏi ngay tại điểm trước khi chốt phương án cấp nguồn

Chốt phương án cấp nguồn cho một điểm chỉ cần trả lời đủ bốn câu ngay tại chỗ; bỏ qua câu nào là để dành một lần quay lại hiện trường.

1. Điểm này cách nguồn điện gần nhất bao nhiêu mét, và dây sẽ đi qua đất của ai? Đây là con số quyết định toàn bộ cột A, nên hỏi luôn tên chủ đất chứ đừng chỉ đo mét.
2. Tại đúng vị trí và đúng độ cao sẽ lắp, sóng nhà mạng thế nào? Cắm SIM của nhà mạng định dùng vào điện thoại, đưa máy lên đúng độ cao sẽ treo camera rồi mở thử một video; đừng đo ở chân đồi rồi suy ra đỉnh đồi. Cách chọn SIM và gói cước có ở bài riêng.
3. Chỗ đặt tấm pin có nắng trực tiếp mấy tiếng một ngày, và có gì che? Tính cả những gì sẽ che thêm về sau: cây lớn lên, mái tôn dựng thêm.
4. Ai đi bảo trì, đi đường nào, mất bao lâu? Điểm phải đi bộ hoặc chỉ vào được mùa khô nên xếp riêng khi tính ngày công. Nhân buổi khảo sát, chốt luôn độ cao treo máy, vì ở nơi vắng người, bản thân cái camera cũng là món dễ bị lấy mất. Về sau gộp bảo trì theo tuyến: lau tấm pin, siết giá đỡ, rà điểm hay rớt kết nối.

Mùa mưa dài: ghi điều kiện vận hành vào hợp đồng, đừng chốt số ngày

Số ngày một điểm chạy được khi trời nhiều mây tùy vào điều kiện tại chính điểm đó, nên đừng ghi số ngày vào hồ sơ khi chưa đo thực tế.

Con số ấy phụ thuộc dung lượng pin và công suất tấm pin, hướng và độ nghiêng lúc lắp, bóng che theo mùa, số lần ghi hình mỗi ngày, bụi bám tấm pin — đổi một điều kiện là con số đổi theo, nên số đo ở dự án khác không dùng lại được. Cách an toàn cho cả hai bên: lắp thử một điểm đại diện, để nó chạy qua trọn một đợt mưa dài rồi mới nhân lên cho cả dự án, và ghi điều kiện vận hành vào hợp đồng thay cho số ngày cam kết.

Tháo máy mang sang công trình khác: phần giá trị còn lại của dự án

Đoạn cáp đã chôn thì không mang đi đâu được, còn bộ chạy pin mặt trời thì tháo được — với công trình có thời hạn, phần giá trị còn lại nên nằm trong bảng tính ngay từ đầu.

Chuẩn hóa một mã máy cho cả dự án để các máy thay lẫn cho nhau được, và giữ một sổ tài sản ghi mã máy, số sê-ri, điểm đang lắp, ngày lắp — sau vài lần luân chuyển, đây là thứ duy nhất cho biết máy nào đang ở đâu. Khi tháo về, cất pin theo hướng dẫn của nhà sản xuất và kiểm tra gioăng chống nước trước khi lắp lại. Viết khoản này vào hồ sơ chào thầu: hết dự án, chủ đầu tư còn một lô thiết bị dùng được, thay vì một tuyến cáp nằm dưới đất.

Hồ sơ chào thầu nên ghi rõ gì, và ba điều đừng hứa

Hồ sơ ghi ranh giới rõ tới đâu thì lúc nghiệm thu bớt tranh cãi tới đó.

Danh sách điểm nên ghi kèm phương án cấp nguồn của từng điểm, không gộp thành một dòng "lắp camera", và phần lưu trữ ghi rõ là video ghi tại chỗ vào thẻ nhớ microSD. Về tiêu chuẩn, thiết bị thuộc đối tượng áp dụng của QCVN 117:2023/BTTTT; số hiệu giấy chứng nhận do nhà sản xuất cung cấp, chưa có bản gốc thì ghi đúng như vậy chứ đừng điền một số hiệu không kiểm chứng được.

Một ranh giới nữa nên nói ngay từ buổi khảo sát: đây là camera giám sát thông dụng, lắp cho từng điểm cố định, không phải hệ thống quan trắc diện rộng. Nếu yêu cầu là bao quát hàng cây số hoặc cần cảm biến chuyên dụng thì nên nói thẳng là không phù hợp.

Ba điều đừng hứa: số ngày cầm cự khi mưa dài mà chưa đo tại chính điểm đó, thời gian có mặt tại hiện trường nếu chưa có đội ở tỉnh đó, và khả năng ghép nối với hệ thống bên thứ ba mà bạn chưa tự tay thử.

Câu hỏi thường gặp về camera cho khu vực không có điện lưới

Cách nguồn điện bao xa thì nên bỏ phương án kéo điện?

Không có con số mét chung: nền đá khác nền đất, và đi dây qua đất người khác lại khác với đi trong đất của chủ đầu tư. Cách quyết định nhanh: riêng tiền đào rãnh, vật tư và hoàn trả mặt bằng cho một điểm mà vượt giá một bộ camera 4G chạy pin năng lượng mặt trời thì khỏi bàn tiếp.

Dự án nhiều điểm có nên trộn cả hai phương án không?

Nên: điểm cạnh nhà điều hành dùng điện lưới, điểm ở xa dùng bộ chạy pin mặt trời, cả dự án dùng chung một tài khoản quản lý.

Chỗ vừa không có điện vừa không có sóng thì làm gì?

Đo tại chỗ rồi hãy chốt, đừng đoán theo bản đồ phủ sóng. Nếu không nhà mạng nào có sóng tại vị trí lắp, hãy bỏ phương án xem trực tiếp và chuyển sang ghi vào thẻ nhớ, hoặc dời điểm lên cao hơn nếu góc nhìn vẫn đạt.

Làm xong bảng chi phí cho từng điểm là đủ cơ sở để chốt phương án và chào giá; việc còn lại là nguồn hàng: giá theo số lượng, thời gian giao hàng, tài liệu kỹ thuật và hỗ trợ cấu hình từ xa. Đang làm dự án nhiều điểm tại Việt Nam thì để lại thông tin tại trang hợp tác kinh doanh camera Yoosee; điều kiện và bảng giá theo cấp đối tác trao đổi sau khi đăng ký.