Camera phân biệt người và vật nuôi có đáng tiền không?

Đáng, nhưng chỉ với một nhóm người cụ thể: những ai đang bị báo động giả nhiều tới mức đã tắt thông báo đi. Nếu bạn nuôi chó mèo thả trong sân, nhà mặt đường có xe chạy qua suốt, hoặc trước camera có cây lay theo gió, thì tính năng nhận diện người là thứ biến camera từ "cái máy hay làm phiền" thành "cái máy đáng để bật thông báo". Còn nếu camera của bạn đặt trong nhà, nhìn vào một góc hẹp và mỗi ngày chỉ kêu vài lần, thì tiền đó nên để dành cho thẻ nhớ tốt hơn hoặc thêm một camera nữa.

Có một điều kiện đi kèm, và nó quan trọng hơn cả việc chọn máy: hãy chỉnh xong vùng phát hiện và độ nhạy trước đã. Rất nhiều trường hợp báo động giả biến mất hoàn toàn sau mười phút chỉnh trong app, không cần đổi máy.

Nhận diện người khác gì với phát hiện chuyển động thường?

Phát hiện chuyển động kiểu cơ bản làm một việc đơn giản: so sánh các khung hình liên tiếp, thấy có mảng điểm ảnh thay đổi đủ nhiều thì kêu. Nó không biết cái gì vừa thay đổi. Với nó, một con mèo nhảy qua tường, một chiếc lá rơi, ánh đèn xe quét ngang tường, hay một người trèo rào đều là "có chuyển động".

Nhận diện người thì thêm một bước nữa: sau khi thấy có chuyển động, máy xét xem hình dạng đang chuyển động ấy có giống dáng người hay không, rồi mới quyết định có báo hay không. Vì thế nó lọc được phần lớn các nguồn báo động giả phổ biến nhất trong sân nhà Việt Nam.

Cần nói rõ: đây là phán đoán theo xác suất, không phải một phép kiểm tra chắc chắn. Máy đưa ra một mức "khá chắc đây là người" rồi so với ngưỡng cài sẵn. Ngưỡng đặt cao thì ít báo nhầm nhưng dễ bỏ sót; đặt thấp thì ít bỏ sót nhưng lại nhầm nhiều hơn. Không có cách chỉnh nào cho cả hai cùng lúc.

Việc model nào có nhận diện người, chạy trên máy hay chạy qua ứng dụng, và có kèm điều kiện gì là khác nhau theo từng model — hãy xem sách hướng dẫn của đúng chiếc máy bạn đang cầm hoặc hỏi nơi bán, đừng suy ra từ một bài đánh giá chung chung.

Nó giúp được gì thật sự

Đây là những nguồn báo động giả mà tính năng này xử lý tốt nhất:

• Chó mèo trong sân. Đây là lý do phổ biến nhất và cũng là chỗ nó phát huy rõ nhất.
• Xe chạy ngang ngoài đường. Nhà mặt tiền hay bị camera kêu mỗi lần có xe qua, nhất là ban đêm khi đèn xe quét vào tường.
• Lá cây, cành đung đưa, quần áo phơi bay. Chuyển động liên tục, mảng lớn, đúng kiểu làm phát hiện chuyển động thường phát điên.
• Bóng nắng dịch chuyển và đèn bật tắt. Không có vật nào di chuyển cả, nhưng điểm ảnh vẫn đổi.
• Côn trùng bay ngang đèn hồng ngoại. Ban đêm một con thiêu thân sát ống kính bị đèn rọi trắng lên, chiếm cả mảng khung hình.

Điều bạn thật sự mua không phải là "công nghệ", mà là quyền được bật lại thông báo. Camera chỉ có giá trị phòng ngừa khi bạn còn tin vào tiếng chuông của nó; đã tắt đi rồi thì nó chỉ còn là máy ghi hình để xem lại sau.

Nếu camera hiện tại của bạn đang kêu liên tục, hãy soát nguyên nhân theo camera báo động liên tục trước — trong đó có vài thứ như mạng nhện trước ống kính mà không tính năng nào lọc nổi, vì với máy thì đó đúng là một vật đang chuyển động thật.

Nó hụt ở đâu — phần người bán ít nói

Đây là phần quan trọng nhất của bài, vì kỳ vọng sai là lý do chính khiến người mua thất vọng.

Ban đêm kém hơn ban ngày. Ở chế độ hồng ngoại, hình chỉ có đen trắng, nhiễu nhiều, tương phản thấp; hình dáng người khó nhận ra hơn hẳn. Đúng lúc bạn cần nhất thì độ tin cậy lại thấp nhất. Cách bù rẻ nhất vẫn là thêm ánh sáng ở nơi cần canh, để camera chạy ở chế độ hình màu.

Xa quá thì không nhận ra. Người ở xa chỉ còn vài chục điểm ảnh trong khung hình, không đủ để máy thấy được hình dáng. Không có con số chung cho mọi model, nhưng nguyên tắc là: nếu bạn nhìn màn hình mà còn khó nói đó là người hay là con chó thì máy cũng vậy.

Bị che khuất một phần. Người nấp sau xe máy, sau tường, sau bụi cây, chỉ ló nửa thân — dáng người không trọn thì khả năng bị bỏ qua tăng lên.

Tư thế khác thường. Ngồi xổm, bò, nằm, trùm áo mưa, hoặc đang ngồi trên xe máy — những dáng này khác xa "người đang đứng và đi", và đó chính là những tư thế người có ý đồ xấu hay ở trong.

Mưa lớn, sương, kính bẩn. Khi hình đã nhoè thì mọi phán đoán đều kém đi.

Camera rung. Máy lắp không chắc hoặc treo trên cột bị gió lắc thì cả khung hình chuyển động, không tính năng nào lọc được. Đây là lý do nên gộp việc này vào bảo trì camera định kỳ thay vì mua máy mới.

Và một điểm dễ hiểu lầm: lọc thông báo không có nghĩa là ngừng ghi hình. Ở nhiều thiết lập, camera vẫn ghi mọi chuyển động vào thẻ, chỉ là không đẩy thông báo cho những gì nó cho là không phải người. Điều này thực ra tốt — bạn vẫn xem lại được — nhưng nó cũng có nghĩa thẻ nhớ không vì thế mà đỡ đầy hơn, nên hãy tính dung lượng theo mức ghi thực tế chứ đừng tính theo số lần được báo.

Nhận diện người không phải là nhận diện khuôn mặt

Hai thứ này hay bị gộp làm một khi bán hàng, nhưng khác nhau hoàn toàn:

• Nhận diện người (phát hiện dáng người): máy trả lời "có người hay không có người". Nó không biết đó là ai.
• Nhận diện khuôn mặt: máy so khuôn mặt với danh sách đã lưu để trả lời "đây là ai".

Nhận diện khuôn mặt đòi hỏi mặt phải đủ lớn và đủ rõ trong khung hình, tức là camera phải đặt gần, ngang tầm mặt, ở nơi người ta buộc phải đi qua — chứ không phải treo trên cao ôm cả sân. Nó cũng kéo theo chuyện lưu và xử lý dữ liệu cá nhân, nên nếu bạn dùng cho cửa hàng có nhân viên và khách, hãy cân nhắc kỹ hơn là mua vì thấy hay.

Model nào có gì, có cần bật thêm dịch vụ hay không, khác nhau theo từng model — hỏi nơi bán và yêu cầu xem thử trên máy thật.

Bốn việc miễn phí nên làm trước khi bỏ tiền

Làm hết bốn việc này rồi mà vẫn phiền thì hẵng tính chuyện đổi máy.

1. Thu hẹp vùng phát hiện. Đừng để camera canh cả khung hình. Khoanh đúng lối vào, cửa, chỗ để xe; bỏ hẳn phần đường công cộng, phần trời, phần tán cây. Riêng việc này đã giải quyết được phần lớn ca báo động giả — cách làm ở cài vùng phát hiện chuyển động.

2. Hạ độ nhạy xuống một nấc rồi quan sát vài ngày. Đừng chỉnh nhiều thứ cùng lúc, sẽ không biết cái nào có tác dụng.

3. Đổi hướng hoặc hạ thấp camera. Camera nhìn chéo xuống lối đi báo chính xác hơn camera nhìn thẳng ra đường. Ban đêm, camera nhìn ra chỗ có đèn xe quét qua gần như chắc chắn sẽ kêu.

4. Cắt nguồn gây nhiễu. Cắt tỉa cành trước ống kính, dời chậu cây, gỡ mạng nhện, dời camera ra khỏi chỗ hắt bóng nắng buổi chiều.

Nếu điều bạn thật sự muốn không phải là "ít thông báo" mà là "dọa kẻ lạ đi khỏi", thì hướng đi khác là camera có còi và đèn chớp — xem camera có còi hú đèn chớp trước khi quyết định.

Ai nên chi thêm, ai thì không cần

Nên chi thêm nếu bạn:

• Nuôi chó mèo thả trong sân hoặc trong khu vực camera canh.
• Ở nhà mặt đường, mặt hẻm đông người và xe qua lại.
• Có sân, vườn, khoảng trống nhiều cây cối trong khung hình.
• Trông nhà hoặc trông cửa hàng từ xa và cần thông báo đáng tin để phản ứng ngay, chẳng hạn khi gửi nhà cho người trông ở quê.
• Đã tắt thông báo vì quá phiền — dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy bạn thuộc nhóm này.

Chưa cần vội nếu bạn:

• Chỉ lắp camera trong nhà, hướng vào một góc hẹp và ít vật chuyển động.
• Dùng camera chủ yếu để xem lại chứ không trông chờ vào thông báo tức thời.
• Chưa từng chỉnh vùng phát hiện và độ nhạy — làm việc đó trước đã.
• Đang phân vân giữa việc nâng cấp một máy hay lắp thêm một máy ở góc chưa có ai canh. Trong hầu hết trường hợp, thêm một góc nhìn có giá trị hơn một tính năng lọc.

Hỏi gì khi đi mua

Bốn câu này giúp bạn tránh mua nhầm kỳ vọng:

1. Model này lọc thông báo hay lọc cả việc ghi hình?
2. Ban đêm ở chế độ hồng ngoại thì tính năng có còn hoạt động không?
3. Có video mẫu quay ở cảnh giống nhà tôi — có sân, có chó, có đèn đường — để xem thử không?
4. Tính năng này có cần bật thêm dịch vụ nào không, và nếu có thì điều kiện ra sao?

Câu số ba là quan trọng nhất: một đoạn video quay ở cảnh giống chỗ bạn nói được nhiều hơn mọi dòng thông số.

Câu hỏi thường gặp

Camera phân biệt người và vật nuôi hoạt động thế nào?

Sau khi thấy có chuyển động, camera xét thêm xem hình dạng đang chuyển động đó có giống dáng người hay không, rồi mới quyết định có báo hay không. Đây là phán đoán theo xác suất chứ không phải phép kiểm tra chắc chắn, nên luôn có một mức ngưỡng: đặt cao thì ít báo nhầm nhưng dễ bỏ sót, đặt thấp thì ngược lại.

Có nên trả thêm tiền cho tính năng nhận diện người không?

Đáng nếu bạn nuôi chó mèo thả sân, ở nhà mặt đường, có nhiều cây cối trong khung hình, hoặc đã tắt thông báo vì quá phiền. Chưa cần vội nếu camera đặt trong nhà nhìn góc hẹp, hoặc nếu bạn chưa từng thu hẹp vùng phát hiện và hạ độ nhạy — hai việc miễn phí đó thường giải quyết được phần lớn báo động giả.

Nhận diện người có nhận ra khuôn mặt không?

Không, đó là hai thứ khác nhau. Nhận diện người chỉ trả lời "có người hay không", còn nhận diện khuôn mặt trả lời "đây là ai" bằng cách so với danh sách đã lưu. Nhận diện khuôn mặt đòi hỏi camera đặt gần và ngang tầm mặt, và việc model nào hỗ trợ gì là khác nhau theo từng model nên cần hỏi rõ nơi bán.

Ban đêm nhận diện người có chính xác không?

Kém hơn ban ngày. Ở chế độ hồng ngoại, hình đen trắng, nhiễu nhiều và tương phản thấp nên dáng người khó nhận ra hơn, trong khi đó lại đúng là lúc bạn cần nhất. Cách bù rẻ nhất là thêm một bóng đèn ở khu vực cần canh để camera chạy ở chế độ hình màu.

Đã có nhận diện người rồi có còn báo động giả không?

Vẫn còn, chỉ là ít hơn nhiều. Những thứ tính năng này không xử lý được gồm mạng nhện đung đưa sát ống kính, camera bị rung do lắp không chắc, mưa lớn và mặt kính bẩn — vì với máy thì đó là chuyển động thật hoặc là hình đã nhoè. Đó là lý do nên lau kính, gỡ mạng nhện và siết lại chân đế định kỳ.

Nhận diện người có làm thẻ nhớ đỡ đầy hơn không?

Thường là không. Ở nhiều thiết lập, camera vẫn ghi mọi chuyển động vào thẻ và chỉ lọc phần thông báo đẩy về điện thoại. Vì vậy hãy tính dung lượng thẻ theo mức ghi thực tế, đừng tính theo số lần được báo.

Đang chọn máy cho nhà hoặc cửa hàng?

Hãy chốt trước hai câu: camera này canh đúng chỗ nào, và bạn có định dựa vào thông báo tức thời hay chỉ xem lại. Trả lời được hai câu đó thì việc chọn model dễ hơn nhiều. Nếu bạn làm dịch vụ lắp đặt, kinh doanh camera hoặc muốn lấy hàng số lượng, xem thông tin hợp tác tại trang nhà phân phối camera Yoosee.