Lắp camera khi xưởng vẫn sản xuất: quy trình cho đội thi công
Lắp đặt camera cho nhà xưởng đang chạy máy làm được mà không cần dừng ca, nếu chia xưởng thành từng khu nhỏ, làm từng khu trong giờ nghỉ hoặc lúc máy đã ngắt nguồn, đi dây tránh đường xe nâng và lắp thử trước khi cố định. Chủ xưởng thường chỉ chấp nhận một điều kiện: đơn hàng không trễ vì đội thi công. Bài này viết cho thợ và đơn vị thi công, đi theo thứ tự việc thực tế từ lúc khảo sát tới lúc bàn giao cho quản đốc.
Nếu bạn còn đang phân vân nên đặt camera ở đâu và cần bao nhiêu mắt, hãy xem trước bài lắp camera cho nhà xưởng: chọn vị trí và số lượng. Bài này giả định vị trí đã chốt và chỉ nói về cách thi công.
Bước 1: khảo sát cùng quản đốc, không khảo sát một mình
Người hiểu xưởng nhất là quản đốc, không phải chủ xưởng và càng không phải thợ. Dành một buổi đi một vòng cùng quản đốc, hỏi và ghi lại:
- Ca nào chạy khu nào. Có khu chạy ba ca liên tục, có khu chỉ chạy một ca. Khu ít chạy nhất nên làm trước.
- Giờ nghỉ thật sự. Giờ nghỉ ghi trên bảng và giờ nghỉ thực tế thường lệch nhau. Hỏi quản đốc lúc nào máy dừng chắc chắn, lúc nào hay bị kéo dài ca.
- Máy nào không được tắt. Lò sấy, máy ép, bể xử lý hoặc dây chuyền đang chạy dở sản phẩm thường không thể ngắt giữa chừng. Ghi rõ từ đầu để không phải đổi kế hoạch vào phút chót.
- Đường xe nâng và xe đẩy. Hỏi tuyến đi, giờ cao điểm xuất nhập hàng và chỗ nào xe hay quay đầu.
- Ai có quyền ngắt điện. Thường là tổ điện hoặc người trực của xưởng, không phải quản đốc. Biết trước người này để khỏi chờ lúc cần.
- Quy định an toàn riêng. Mũ, giày, kính, khu cấm lửa, khu cấm thiết bị điện tử mang vào. Một số khu hóa chất hoặc bụi dễ cháy có quy định riêng cho dụng cụ điện cầm tay.
Chụp ảnh từng vị trí lắp từ hai góc và đo khoảng cách dây dự kiến. Đây cũng là tài liệu để đối chiếu khi nghiệm thu, xem thêm bài biên bản nghiệm thu lắp đặt camera.
Bước 2: chia xưởng thành khu thi công theo ca
Thay vì lắp theo thứ tự bản vẽ, hãy lắp theo mức độ ảnh hưởng tới sản xuất. Bảng dưới là cách chia thường dùng.
| Loại khu vực | Ví dụ | Khi nào nên làm |
|---|---|---|
| Không ảnh hưởng sản xuất | Cổng, nhà bảo vệ, bãi xe, tường rào, hành lang văn phòng | Làm bất kỳ lúc nào trong giờ hành chính, kể cả khi xưởng đang chạy |
| Ảnh hưởng nhẹ | Kho, khu đóng gói, khu xuất nhập hàng | Làm lúc xe nâng thưa hoặc giữa hai chuyến giao nhận |
| Ảnh hưởng nặng | Trên dây chuyền, gần băng tải, dưới cầu trục, gần máy ép hoặc máy dập | Chỉ làm khi máy đã dừng và ngắt nguồn, thường là giờ nghỉ ca hoặc ca nghỉ |
| Khu đặc biệt | Phòng sạch, khu hóa chất, khu dễ cháy nổ | Xin quy trình riêng từ xưởng, không tự quyết |
Làm khu không ảnh hưởng trước có hai lợi ích. Đội thi công quen nhịp xưởng và các quy định ra vào, còn chủ xưởng thấy hệ thống bắt đầu chạy ngay từ ngày đầu nên bớt lo. Khu ảnh hưởng nặng để sau cùng, khi mọi thứ khác đã gọn và cả đội đã quen việc.
Bước 3: chọn giờ làm và chuẩn bị trước để tận dụng từng phút nghỉ
Giờ nghỉ ca rất ngắn, nên nguyên tắc là mọi việc làm được ở nơi khác thì làm trước.
Chuẩn bị ngoài hiện trường. Cắt sẵn dây theo số đo, bấm sẵn đầu mạng và kiểm tra thông từng sợi bằng máy test, dán nhãn hai đầu theo tên camera. Lắp sẵn đế và gắn camera vào đế dưới đất, cấu hình sẵn địa chỉ mạng nếu dùng đầu ghi. Khi bước lên cao chỉ còn việc treo và nối.
Gói việc theo từng điểm. Mỗi điểm có một phiếu việc gồm vị trí, dụng cụ, ai phụ giữ thang, ai ngắt điện, mất bao lâu. Điểm nào dự tính vượt quá giờ nghỉ thì tách làm hai lần, lần một đi dây và gắn đế, lần hai lắp camera.
Báo trước với quản đốc. Gửi danh sách điểm sẽ làm trong tuần và hỏi ngày nào xưởng có đơn gấp. Nếu hôm đó xưởng tăng ca, dời sang khu khác chứ không cố làm.
Chừa dư thời gian. Quy tắc nên giữ là phải xong và dọn sạch trước khi máy chạy lại. Thà làm ít điểm rồi thu dọn gọn còn hơn để thang, dây và dụng cụ nằm giữa lối đi lúc ca mới vào.
Bước 4: làm việc trên cao gần máy, cầu trục và băng tải
Đây là phần nguy hiểm nhất của cả công trình, vì xưởng đang hoạt động có nhiều thứ chuyển động quanh thang.
- Ngắt nguồn và khóa treo biển. Với máy gần vị trí lắp, nhờ tổ điện của xưởng ngắt và treo biển báo đang có người làm việc. Đừng nghĩ bấm nút dừng là đủ, vì máy vẫn có thể được khởi động lại từ phòng điều khiển.
- Cầu trục. Hỏi quản đốc cách dừng hẳn và khóa cầu trục trong khu vực bạn làm, và đảm bảo người vận hành biết có người trên cao. Không bao giờ làm dưới đường chạy của cầu trục đang hoạt động.
- Băng tải. Dù băng tải dừng, hãy tránh đặt chân hoặc thang lên khung băng tải. Che chắn hoặc ngắt luôn công tắc điều khiển nếu có thể.
- Thang và giàn giáo. Dùng thang chắc, đặt trên nền phẳng, có người giữ chân thang. Ở nền trơn dầu hoặc nước, lót thêm tấm chống trượt hoặc đổi sang giàn thấp có bánh xe khóa được.
- Không làm một mình. Trên cao luôn cần ít nhất một người phụ dưới đất, vừa giữ thang vừa quan sát xe nâng và người đi qua.
- Dây điện nguồn. Việc đấu nối điện lưới nên giao cho thợ điện có chuyên môn hoặc tổ điện của xưởng, ngắt nguồn trước khi làm.
Nếu một vị trí chỉ lắp được khi máy chạy, hãy đổi vị trí. Dịch camera sang cột, tường hoặc xà bên cạnh vẫn quan sát được khu vực mà không cần vào sát máy.
Bước 5: đi dây tránh đường xe nâng và vùng nhiệt
Dây hỏng ở xưởng thường không do chất lượng dây mà do đường đi của dây. Một vài nguyên tắc:
- Đi trên cao, theo xà và máng. Đường dây trên không dễ bị kéo đứt bởi xe nâng chở hàng cao. Treo dây vào máng cáp hoặc buộc theo xà, không để võng giữa lối xe nâng chạy.
- Qua lối xe nâng thì luồn ống. Chỗ bắt buộc đi dưới sàn cần ống bảo vệ chắc, chôn hoặc có nắp phủ chịu tải, báo rõ cho xưởng biết vị trí.
- Tránh nguồn nhiễu. Không đi song song sát dây điện động lực, biến tần hoặc motor lớn, vì nhiễu làm hình giật hoặc rớt mạng.
- Tránh nhiệt và hóa chất. Dây đi ngang lò, ống hơi nóng hoặc khu axit sẽ nhanh giòn. Chọn đường vòng.
- Dán nhãn và vẽ lại. Nhãn hai đầu dây và bản vẽ đường đi giúp người sau tìm lỗi nhanh, xem thêm sơ đồ đi dây camera.
Về chất liệu và cách đi dây mạng, hãy xem cách đi dây camera bằng dây mạng. Với khoảng cách xa giữa các khối nhà, lắp camera bằng cáp quang có thể đáng cân nhắc, khoảng cách tối đa của từng loại dây còn tùy thiết bị bạn dùng nên hãy đọc tài liệu kỹ thuật của chính thiết bị đó.
Nơi nào đi dây cản trở sản xuất hoặc không khoan đục được, camera 4G không cần Wifi là phương án bù, nhưng nên thử sóng tại vị trí thật trước, vì mái tôn và kết cấu thép trong xưởng có thể cản sóng.
Bước 6: lắp thử rồi mới cố định
Lỗi tốn công nhất trong xưởng là khoan xong rồi mới thấy góc nhìn bị cột, ống gió hoặc đống pallet che. Hãy làm theo thứ tự:
- Treo tạm camera bằng dây buộc hoặc băng dính chắc ở đúng vị trí dự kiến.
- Cấp nguồn, cho lên hình trên điện thoại hoặc màn hình thử.
- Nhờ một người đi qua đúng đường đi thật của công nhân và xe nâng, xem hình có đủ rõ để nhận ra người và phương tiện không. Độ rõ phụ thuộc vào model camera và khoảng cách.
- Thử cả ban ngày và, nếu được, vào lúc xưởng tắt bớt đèn. Xem khung hình có bị ngược sáng ở cửa lùa không, camera có bị lóa vì đèn xưởng không.
- Kiểm tra tín hiệu mạng hoặc sóng tại điểm đó trong lúc máy bên cạnh đang chạy, vì nhiễu chỉ lộ ra khi máy hoạt động.
- Chỉ khi đạt mới khoan, bắt vít, siết gioăng và cố định dây.
Nếu bạn dùng camera Yoosee, việc thêm camera vào ứng dụng Yoosee và xem hình thử thường làm ngay trên điện thoại. Cách kết nối và tên các mục trong ứng dụng khác nhau theo model và phiên bản ứng dụng, nên hãy làm theo hướng dẫn trên nhãn hoặc sách hướng dẫn đi kèm máy. Loại camera nào có hồng ngoại ban đêm, chống bụi hay chống nước cũng tùy model, hãy đọc thông số chính thức trước khi chọn cho khu có bụi hoặc hơi ẩm.
Bước 7: dọn dẹp và bàn giao ngay tại xưởng
Bàn giao tốt nhất là làm ngay tại xưởng, với quản đốc đứng cạnh, không phải qua điện thoại.
Dọn sạch hiện trường. Thu toàn bộ vụn dây, bao bì, vỏ nhựa, đinh vít. Một con vít rơi trên sàn xưởng có thể làm hỏng lốp xe nâng hoặc kẹt máy.
Đi từng camera cùng quản đốc. Mở hình từng mắt trên điện thoại hoặc màn hình, đối chiếu tên với vị trí thật. Nên đặt tên theo khu chức năng, ví dụ "Cửa xuất hàng số 2", để người trực ca đêm cũng tìm đúng.
Chỉ cách xem lại. Hướng dẫn quản đốc và bảo vệ xem trực tiếp, xem lại theo mốc giờ và biết camera nào ghi vào đâu. Thời gian lưu hình phụ thuộc dung lượng thẻ nhớ hoặc đầu ghi, số camera và chế độ ghi, nên hãy chạy một thời gian rồi cùng kiểm tra thực tế.
Phân quyền. Chủ xưởng xem toàn bộ, quản đốc xem khu phụ trách, bảo vệ xem cổng và vành đai. Ghi lại ai giữ tài khoản quản trị.
Lập biên bản. Ghi danh sách camera, vị trí, tình trạng, tài khoản bàn giao và các điểm còn tồn. Mẫu tham khảo nằm trong bài biên bản nghiệm thu lắp đặt camera. Tổng quan các bước một công trình camera có thể xem thêm ở bài thi công lắp đặt camera an ninh.
Những lỗi hay gặp khi thi công trong xưởng đang chạy
- Khảo sát một mình rồi hẹn giờ theo giấy. Giờ nghỉ thực tế khác giờ ghi trên bảng, kết quả là thang vẫn dựng khi xe nâng đã chạy.
- Bắt đầu từ khu khó nhất. Việc lắp trên dây chuyền làm đầu tiên dễ trượt giờ và làm chủ xưởng mất niềm tin ngay tuần đầu.
- Khoan trước, thử sau. Phải trám lỗ, sơn lại và dời vị trí, vừa tốn công vừa để lại vết xấu.
- Đi dây qua lối xe nâng cho nhanh. Dây bị đứt sau vài tuần và cả nhóm phải quay lại sửa lúc xưởng đang bận.
- Bỏ quên thu dọn. Thang, dây thừa và hộp đồ nghề bỏ lại giữa lối đi là lý do dễ khiến xưởng không muốn cho vào lần sau.
- Bàn giao bằng tin nhắn. Quản đốc chưa từng thấy hệ thống chạy thì sau này gặp lỗi nhỏ cũng gọi lại, và hệ thống nhanh chóng bị bỏ xó.
Câu hỏi thường gặp
Có thể lắp camera mà không dừng sản xuất không?
Có, với điều kiện chia việc theo khu. Khu ngoài sản xuất như cổng, kho và hành lang làm lúc xưởng đang chạy, còn khu gần máy, cầu trục hoặc băng tải chỉ làm khi máy đã dừng và ngắt nguồn trong giờ nghỉ. Bàn kế hoạch với quản đốc trước để biết ngày nào xưởng có đơn gấp.
Nên lắp vào giờ nào trong ngày?
Khu không ảnh hưởng sản xuất làm trong giờ hành chính, khu gần máy làm trong giờ nghỉ ca hoặc ca nghỉ. Hỏi quản đốc giờ máy dừng thực tế, vì giờ trên bảng và giờ thật thường lệch nhau. Việc có thể chuẩn bị ở ngoài như cắt dây, bấm đầu mạng và lắp đế thì nên làm trước để tận dụng từng phút nghỉ.
Làm việc trên cao gần cầu trục cần lưu ý gì?
Phải dừng hẳn và ngắt nguồn cầu trục trong khu vực làm, báo cho người vận hành và có người phụ giữ thang dưới đất. Không làm dưới đường chạy của cầu trục đang hoạt động. Nếu vị trí chỉ lắp được khi máy chạy, hãy dời camera sang cột hoặc tường bên cạnh. Việc đấu nối điện lưới nên giao thợ điện có chuyên môn hoặc tổ điện của xưởng.
Đi dây thế nào để xe nâng không làm đứt?
Đi trên cao theo xà hoặc máng cáp và tránh để dây võng giữa lối xe chạy. Chỗ bắt buộc đi dưới sàn thì luồn ống bảo vệ chắc và báo xưởng biết vị trí. Cách chọn dây và đi dây mạng được nói kỹ hơn trong bài cách đi dây camera bằng dây mạng.
Chỗ không đi dây được thì xử lý ra sao?
Có thể dùng camera 4G cho các điểm xa hoặc không khoan đục được, nhưng cần thử sóng tại đúng vị trí, vì mái tôn và kết cấu thép trong xưởng có thể làm yếu sóng. Chi tiết loại này có trong bài camera 4G không cần Wifi. Hệ thống lớn thường kết hợp cả đi dây lẫn 4G.
Bàn giao cho quản đốc cần những gì?
Đi từng camera cùng quản đốc tại xưởng, đối chiếu tên với vị trí, chỉ cách xem trực tiếp và xem lại theo mốc giờ, phân quyền theo vai trò rồi lập biên bản ghi danh sách camera, tài khoản và điểm còn tồn. Làm trực tiếp tại xưởng giúp tránh những cuộc gọi lại sau này.